Elf tankers met Russische olie zijn op 19 en 20 september door het Kanaal gevaren richting Azië. De schepen vervoerden samen bijna 10 miljoen vaten olie, met een geschatte marktwaarde van ongeveer 1 miljard dollar. Daarmee blijft een belangrijke inkomstenstroom voor de Russische oorlog tegen Oekraïne ondanks internationale sancties operationeel.
De doorgang werd op 21 september gemeld door EADaily, op basis van gegevens uit het automatische identificatiesysteem voor scheepvaart. De nieuwe transporten volgen op het Britse vasthouden van de tanker Smyrtos. Sindsdien hebben Russische bedrijven hun werkwijze aangepast: schepen die onder sancties vallen, worden vaker onder Russische vlag geregistreerd, terwijl een groot deel van de olie wordt vervoerd door tankers die niet op sanctielijsten staan.
Van de elf schepen die het Kanaal passeerden, voeren er twee onder een nieuwe Russische vlag nadat zij eerder aan sancties waren blootgesteld. Twee andere tankers zijn eigendom van ondernemingen uit Rusland en China. De overige zeven schepen behoren toe aan Europese scheepvaartbedrijven, vooral uit Griekenland en Cyprus. De combinatie maakt het voor Europese landen moeilijker om de transporten te onderscheppen zonder eerst vast te stellen welke regels en bevoegdheden op elk schip van toepassing zijn.
Russische vlag als nieuwe route
De verandering is onderdeel van een bredere verschuiving in de Russische zogenoemde schaduwvloot. Volgens de beschreven cijfers registreerde het Russische maritieme register tussen medio 2025 en het voorjaar van 2026 meer dan veertig grote tankers. Het aandeel van de olie die onder Russische vlag wordt vervoerd, steeg in die periode van 3 naar 23 procent.
Daarmee proberen Russische exporteurs de kwetsbaarheid van schepen zonder duidelijke vlag of met een omstreden registratie te verminderen. Tankers onder buitenlandse vlag die een groter risico lopen om te worden tegengehouden, worden volgens de berichtgeving omgeleid via een noordelijker traject over de Noordzee en de Atlantische Oceaan. Schepen onder Russische vlag blijven daarentegen gebruikmaken van belangrijke Europese zeeroutes, waaronder het Kanaal.
Een vlag geeft een schip een formele band met de staat die het registreert. Dat beperkt de ruimte van andere landen om het schip op open zee te stoppen of te doorzoeken. Een poging om een Russische tanker met geweld te onderscheppen kan bovendien uitmonden in een directe confrontatie met Moskou, dat zo’n actie kan aanmerken als optreden tegen een Russisch vaartuig.
Europese eigenaren betrokken
De rol van Europese rederijen maakt de handhaving van de sancties extra ingewikkeld. Zeven van de elf tankers die in het betreffende weekeinde door het Kanaal voeren, waren volgens de beschikbare gegevens in handen van bedrijven uit de Europese Unie. De bron stelt dat deze schepen Russische olie van het type Urals vervoerden tegen prijzen boven de 100 dollar per vat, terwijl voor die olie een prijsplafond van 44 dollar geldt.
De eigendomsstructuur van de schepen zegt niet automatisch waar de olie is gekocht of wie de uiteindelijke opbrengst ontvangt. Wel laat de samenstelling van de vloot zien dat Europese bedrijven een rol blijven spelen in het vervoer van Russische olie. Dat kan de uitvoering van Europese en internationale beperkingen bemoeilijken, zeker wanneer schepen formeel niet op een sanctielijst staan.
De route via het Kanaal is van belang omdat het een van de drukste verbindingen tussen de Noordzee en de Atlantische Oceaan is. Een groot aantal tankers kan er onder normale omstandigheden zonder langdurige onderbreking passeren. De recente vaarten laten zien dat sancties en eerdere onderscheppingen de Russische olie-export niet hebben stilgelegd, maar wel hebben geleid tot een andere verdeling van vlaggen, eigenaren en vaarroutes.
Beperkte ruimte voor ingrijpen
De Russische aanpak verkleint de mogelijkheden voor Europese landen om schepen op zee aan te houden. Bij tankers zonder vlag of met een ongeldige registratie is een interventie juridisch eenvoudiger te verdedigen dan bij een schip dat formeel onder de vlag van een erkende staat vaart. Tegelijk blijft de handhaving afhankelijk van de precieze sanctiestatus van het schip, de documenten en de betrokken bedrijven.
De transporten tonen ook aan dat een sanctieregime niet alleen afhankelijk is van regels, maar van controle op verzekeraars, rederijen, registraties en tussenpersonen. Zolang een deel van de vloot buiten de sanctielijsten blijft en Europese ondernemingen bij het vervoer betrokken zijn, kunnen grote hoeveelheden Russische olie hun bestemming bereiken. In dit geval ging het om bijna 10 miljoen vaten die via het Kanaal naar Azië werden vervoerd.
De schepen die in het weekeinde van 19 en 20 september passeerden, vormen daarmee een concreet voorbeeld van de nieuwe Russische transportstrategie: een deel van de vloot onder eigen vlag, een deel via Russische en Chinese exploitanten en een groot deel via Europese scheepseigenaren. De olie bleef onderweg naar Azië, terwijl de financiële opbrengst volgens de berichtgeving beschikbaar blijft voor de Russische staatskas.
