Joodse organisaties in Duitsland hebben geschokt en bezorgd gereageerd op de verkiezingswinst van de Alternative für Deutschland (AfD) bij de lokale verkiezingen in Saksen-Anhalt. De partij, die door het Duitse Bundesamt für Verfassungsschutz als rechts-extremistisch is aangemerkt, kwam dicht bij een positie waarin zij alleen de deelstaat zou kunnen besturen.
Josef Schuster, voorzitter van de Zentralrat der Juden in Deutschland, noemde de uitslag „verschrikkelijk”. Volgens hem is het verontrustend dat een partij met deze classificatie zo veel steun heeft gekregen bij verkiezingen in een Duitse deelstaat.
Ook Charlotte Knobloch, voormalig voorzitter van de Zentralrat der Juden, zei dat de uitslag haar bang maakt. Zij verklaarde dat zij haar vaderland „nauwelijks herkent”. Volgens Knobloch heeft een aanzienlijk deel van de kiezers de beginselen van democratie, veiligheid en tolerantie afgewezen. Die beginselen hadden het volgens haar mogelijk gemaakt dat de Joodse gemeenschap Duitsland opnieuw als haar thuis ging beschouwen.
AfD door politieke isolatie niet buitenspel gezet
De verkiezingsuitslag laat volgens de reacties zien dat de politieke isolatie van de AfD haar electorale groei niet heeft tegengehouden. De andere partijen in Duitsland sluiten samenwerking met de AfD doorgaans uit. Toch wist de partij in Saksen-Anhalt een groot aandeel van de stemmen en zetels te behalen.
De Duitse binnenlandse veiligheidsdienst heeft de AfD vanwege haar rechtsextremistische oriëntatie onder toezicht geplaatst. De verkiezingswinst komt daardoor niet alleen aan de orde als een regionale uitslag, maar ook als een ontwikkeling binnen het bredere Duitse partijlandschap. De aangeleverde berichtgeving verbindt de steun voor de AfD aan een afgenomen vertrouwen in traditionele partijen en bestaande democratische instituties.
De partij maakt gebruik van xenofobe, anti-immigratie- en rechtsradicale standpunten. Joodse organisaties waarschuwen dat de verkiezingswinst kan bijdragen aan de normalisering van dergelijke politieke boodschappen. Zij vrezen bovendien dat deze opvattingen niet alleen in het publieke debat blijven, maar ook invloed krijgen op het beleid in de deelstaat.
Zorgen over xenofobie en rechtsextremisme
De reacties verwijzen ook naar de bredere ontwikkeling van xenofobe en rechtsextremistische sentimenten in Duitsland. De uitslag in Saksen-Anhalt wordt daarbij genoemd als aanwijzing dat de electorale aantrekkingskracht van de AfD niet is verdwenen door de weigering van andere partijen om met haar samen te werken.
Volgens de aangeleverde duiding kan de grotere vertegenwoordiging van de AfD leiden tot meer ruimte voor anti-immigratieretoriek en andere rechtsextremistische narratieven. Daarbij wordt gewaarschuwd voor extra spanning tussen bevolkingsgroepen. De berichtgeving stelt niet dat dergelijke gevolgen al in Saksen-Anhalt zijn opgetreden.
Een effectieve aanpak van rechtsradicalisme zou volgens diezelfde duiding uit meer moeten bestaan dan alleen politieke uitsluiting van de AfD. Genoemd worden onder meer sterker en beter burgerschapsonderwijs, bestrijding van haatzaaiende taal en desinformatie uit Rusland, en intensiever toezicht op rechtsextremistische organisaties.
Ook wettelijke beperkingen kunnen volgens de aangeleverde voorstellen onderdeel zijn van die aanpak, zolang zij binnen het recht worden toegepast. De reacties van Schuster en Knobloch richten de aandacht ondertussen vooral op de betekenis van de uitslag voor de Joodse gemeenschap in Duitsland.
De Duitse media berichtten op 7 september 2026 over de reacties op de uitslag in Saksen-Anhalt, waaronder de berichtgeving van ZDFheute.
