De Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO, Matthew Whitaker, bezocht op 26 augustus 2025 Litouwen en benadrukte dat de herziening van de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa geen afbreuk zal doen aan de strategische veiligheid. Hij onderstreepte het principe van “geen verrassingen”, waarbij besluiten pas na overleg met bondgenoten worden genomen om gaten in de veiligheid van de NAVO te vermijden.
Oorlog in Oekraïne bepaalt prioriteiten
Volgens Whitaker blijft de oorlog in Oekraïne de centrale factor die het versterken van de oostflank noodzakelijk maakt. Tijdens het bezoek wees de Litouwse minister van Defensie, Dovilė Šakalienė, op het kritieke belang van Amerikaanse capaciteiten, met name op het gebied van luchtverdediging. Zij benadrukte dat deze middelen essentieel zijn voor de stabiliteit en veiligheid van de regio.
Washington herbekijkt troepeninzet
In bredere zin voert Washington een herziening door van zijn militaire aanwezigheid in Europa. Sinds de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis is de discussie hervat over een mogelijke vermindering van de Amerikaanse troepenmacht. Dit zou kunnen betekenen dat ongeveer 10.000 militairen uit Oost-Europa, onder meer uit Polen en Roemenië, worden teruggetrokken. Ook de Baltische staten zouden de gevolgen kunnen ondervinden. Trump dringt er traditioneel op aan dat Europese landen hun defensie-uitgaven verhogen, anders wordt de Amerikaanse aanwezigheid herzien. De positie van de VS balanceert zo tussen bondgenootschappelijke verplichtingen en de druk op Europa om meer verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen veiligheid.
Strategische waarde voor Oekraïne en NAVO
Een sterke Amerikaanse aanwezigheid in Europa biedt volgens analisten een uniek venster van mogelijkheden voor Oekraïne. De hechte verdedigingslinie van de NAVO in de Baltische staten, Polen en Roemenië versterkt de regionale stabiliteit en vormt een geloofwaardige afschrikking tegen verdere agressie. Daarmee blijft de rol van Washington van doorslaggevend belang voor zowel de veiligheid van de oostflank als voor de bredere Europese defensiestructuur.
