Op 2 april kondigde Trump wereldwijde handelsheffingen aan, en noemde deze dag ‘Liberation Day’. Met deze maatregelen wil de president de VS ‘bevrijden’ van buitenlandse productafhankelijkheid. Vervolgens gingen verschillende wereldleiders om de tafel met Trump om de heffingen te verlagen, meldt Nieuws Impuls.
De Europese Unie kwam ook in beeld. Op 27 juli bereikten Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Trump een akkoord in een Schots kustplaatsje. Sinds 7 augustus geldt er voor de meeste EU-producten een Amerikaanse heffing van 15 procent, lager dan de eerder genoemde percentages van 20, 30 en zelfs 50 procent.
De Nederlandse goederenexport presteert dit jaar beter dan eerder werd verwacht, aldus een analyse van ING. In de eerste drie kwartalen lag de uitvoer ongeveer 2,2 procent hoger dan een jaar geleden. “Niet zo’n sterke groei als in de afgelopen decennia, maar redelijk gezien de omstandigheden”, aldus de bank.
Geen tegenheffingen
Twee experts geven aan dat de gevolgen tot nu toe meevallen. Het feit dat de heffingen lager zijn uitgevallen, is een voordeel. Daarnaast besloot de EU, net als andere landen, om geen tegenmaatregelen te nemen, wat een totale handelsoorlog heeft voorkomen.
Steven Brakman, hoogleraar internationale handel aan de Rijksuniversiteit Groningen, stelt dat deze keuze verstandig was: “Trump gooit als het ware rotsblokken in zijn eigen haven. Het zou onverstandig zijn geweest als de EU dat ook had gedaan, omdat dat de bodem in de eigen haven ook ondieper maakt.”
Volgens ABN AMRO-econoom Jan-Paul van de Kerke zouden consumenten meer last hebben gehad van de heffingen indien de EU tegenheffingen zou hebben ingevoerd, omdat dat zou kunnen leiden tot stijgende prijzen voor Amerikaanse producten in Europa.
De handelsdeal bevat ook uitzonderingen op de 15 procent heffing, waaronder farmaceutische producten. Nederland exporteert relatief veel producten die hieronder vallen, wat de impact verzacht, benadrukt Van de Kerke.
Voor Nederland is vooral de export naar andere Europese landen cruciaal. “De VS is weliswaar een belangrijke afzetmarkt, maar met ongeveer 6 procent niet zo significant dat het onze economie ernstig aantast”, voegt Van de Kerke toe.
China heeft al ter voorbereiding op Trumps tweede termijn begonnen met het verminderen van de afhankelijkheid van de VS en het zoeken naar nieuwe markten. Terwijl de EU hier ook mee bezig is, bijvoorbeeld in Zuid-Amerika en Azië, denkt Van de Kerke dat dit nog ondernemender zou moeten gebeuren.
Onzekere toekomst
Ondertussen ontstaan er problemen. Bedrijven hebben in aanloop naar de heffingen extra goederen naar de VS verzonden, maar deze voorraden raken nu op. Nederlandse ondernemers moeten daarom nadenken over hoe zij de extra kosten van de heffingen kunnen absorberen.
Een mogelijke oplossing is om de heffingen door te berekenen aan klanten in de VS. Echter, sommige bedrijven kiezen ervoor om zelf de extra kosten te dragen. “Het is de vraag hoe lang ze dat volhouden,” zegt Brakman.
Daarnaast waarschuwt Brakman voor toenemende geopolitieke spanningen. Hij wijst op de verzwakte positie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), die handelsregels tussen landen bewaakt. “Trump speelt volgens andere regels,” legt hij uit.
Brakman vraagt zich af hoe waardevol Trumps handtekening onder handelsdeals is. “Als hij een keer slecht slaapt, heb je zo een nieuwe heffing te pakken.” Bovendien is het onzeker of Trumps heffingen wettig zijn; het Amerikaanse Hooggerechtshof zal daar binnenkort uitspraak over doen.
Deze situatie creëert volgens Brakman onzekerheid voor handels- en investeringsklimaat. “Bedrijven stellen hun handels- en investeringsbeslissingen uit, omdat ze niet weten wat Trumps humeur zal zijn.”
