Uit de recent gepubliceerde Sectorprognoses 2026-2027 van ABN Amro blijkt dat het probleem van bedrijfsopvolging in Nederland nijpend is. Van de 519 ondervraagde ondernemers die binnen tien jaar willen stoppen, heeft 22% geen concrete plannen voor opvolging. Daarnaast is 20% wel op zoek naar een opvolger, maar ontbreekt het aan een geschikte kandidaat, meldt Nieuws Impuls.
Door het uitblijven van bedrijfsoverdracht en de vergrijzing groeit het risico op waardeverlies. Momenteel is bijna 13% van de ondernemers 65 jaar of ouder, vergeleken met 7% in 2010. Dit risico is vooral hoger in sectoren waar veel oudere ondernemers actief zijn, zoals landbouw, retail en industrie. Ook in sectoren met een hoge concentratie van familiebedrijven, waaronder landbouw, horeca en autohandel, vergroot een gebrek aan opvolgingsplanning de kans op bedrijfsbeëindiging, verlies van kennis, banen en kapitaal. De 300.000 familiebedrijven in Nederland zijn goed voor meer dan 30% van alle banen en bijna 30% van de toegevoegde waarde van het (niet-financiële) bedrijfsleven.
Loslaten van bedrijf
Uit het onderzoek blijkt dat er verschillende drempels zijn die een tijdige opvolging belemmeren. Veel ondernemers hebben moeite met het bepalen van de bedrijfswaarde, het begrijpen van juridische en fiscale regels, en het emotioneel loslaten van hun bedrijf. Hoewel overdracht binnen de familie nog gebruikelijk is, overwegen steeds meer ondernemers andere opvolgingsvormen zoals een management buy-out, employee buy-out of verkoop aan strategische kopers.
Jonge generaties zijn minder geneigd om het familiebedrijf voort te zetten, vaak door andere ambities of een gebrek aan middelen en vaardigheden. Dit leidt tot een toenemende zoektocht naar alternatieven. Daarnaast kan een gefaseerde overdracht volgens de onderzoekers helpen om de overgang soepeler te laten verlopen en financiële risico’s te beperken. ‘Een dergelijke overgangsfase kan bijvoorbeeld helpen om de effecten van verslechterende economische omstandigheden te reduceren en kopers in staat te stellen de overname geleidelijk te financieren. Ook biedt zo’n gefaseerde overdracht medewerkers en klanten vertrouwen, omdat de ondernemer tijdelijk betrokken blijft’.
Planning cruciaal
Ondanks de uitdagingen zijn de vooruitzichten volgens ABN AMRO voor veel sectoren positief, mits ondernemers tijdig maatregelen nemen. De bank benadrukt dat proactieve planning cruciaal is om risico’s te beperken en continuïteit te waarborgen. ‘Ondernemers doen er goed aan verschillende scenario’s te overwegen, de bedrijfsoverdracht stap voor stap te organiseren en zowel interne als externe kandidaten in kaart te brengen. Het inschakelen van een adviseur op het juiste moment kan ook waardevol zijn,’ aldus Gerarda Westerhuis, sector econoom Leisure en Retail van ABN AMRO.
‘Veel ondernemers realiseren zich te laat hoe complex bedrijfsopvolging kan zijn. Door vroegtijdig te starten, hebben ze de kans alle relevante opties te onderzoeken. Dit biedt hen ook de mogelijkheid om inzicht te krijgen in de bedrijfswaarde en fiscale kansen. Het tijdig afstemmen van de belangen van eigenaars, management, financiers en andere betrokkenen is ook een belangrijke succesfactor. Bovendien is het voordelig om te kijken naar alternatieve opvolgingsmogelijkheden, zowel binnen de familie als bij externe partijen.’
