De Britse opperbevelhebber van de Royal Navy, admiraal Gwyn Jenkins, heeft gewaarschuwd dat Rusland zijn militaire investeringen in de Noordelijke Vloot en onderzeebootcapaciteiten voortzet ondanks de enorme kosten van de oorlog in Oekraïne. De waarschuwing kwam tijdens een gezamenlijke bijeenkomst met marineleiders van de Verenigde Staten, Frankrijk, Italië en Nederland, waar de toenemende Russische dreiging in de Atlantische Oceaan centraal stond.
Strategische dreiging in de Atlantische Oceaan
Jenkins benadrukte dat Moskou blijft investeren in maritieme capaciteiten, wat duidt op langetermijnstrategisch planning waarbij Oekraïne slechts één front is in de confrontatie met het Westen. “De Russische investeringen in de Noordelijke Vloot en met name in onderzeebootkrachten zijn niet verminderd”, verklaarde de Britse marineleider. “Ondanks de verschrikkelijke uitputting van nationale middelen door hun flagrante invasie in Oekraïne, blijven zij middelen toewijzen aan de Noordelijke Vloot en onderzeebootcapaciteiten.”
De situatie heeft volgens Jenkins geleid tot een zorgwekkende ontwikkeling waarbij het Verenigd Koninkrijk voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog het risico loopt zijn historische voordeel in de Atlantische Oceaan te verliezen. De afgelopen twee jaar is het aantal Russische militaire schepen dat Britse wateren binnendringt met 30 procent gestegen, inclusief verkenningsschepen zoals de ‘Yantar’ die verdacht worden van het in kaart brengen van onderzeese kabels.
Onderzeese infrastructuur als kwetsbaar doelwit
De Russische opbouw van de Noordelijke Vloot vormt een complexe bedreiging voor het Verenigd Koninkrijk en de NAVO. Op militair gebied bestaat het risico van verlies van dominantie in de Atlantische Oceaan en complicaties bij het verplaatsen van troepen tussen Noord-Amerika en Europa. Politiek versterkt het de Russische chantage en ondermijnt het het veiligheidsgevoel onder NAVO-leden.
Een bijzondere zorg is de hernieuwde Russische investeringen in de Hoofddirectoraat Diepzeeonderzoek (GUGI), een geheime eenheid van het Russische ministerie van Defensie die gespecialiseerd is in verborgen operaties op grote dieptes. Hun gespecialiseerde apparatuur kan opereren op dieptes die voor de meeste westerse onderzeeboten onbereikbaar zijn. Rusland beschouwt openlijk de onderzeese infrastructuur van het Westen als de achilleshiel van moderne staten, aangezien het overgrote deel van internationale communicatie, financiële transacties en digitale diensten afhankelijk is van onderzeese kabels.
Reacties en waarschuwingen van NAVO-bondgenoten
De marineleiders bespraken de uitdagingen die Ruslands acties vormen voor westerse strijdkrachten, gezien de tijd die nodig is voor modernisering, bouw en ontwikkeling van nieuwe schepen in een snel veranderende technologische omgeving. Jenkins waarschuwde dat de Royal Navy moeite zal hebben om bij te blijven zonder snelle transformatie en steun van NAVO-bondgenoten.
Sabotage van kabels en pijpleidingen wordt door Moskou gezien als een instrument van hybride oorlogvoering, waardoor acties onder de drempel van open conflict mogelijk zijn. Het plaatsen van explosieven, mechanische beschadiging of het gebruik van speciale apparatuur maakt formele ontkenning mogelijk. Dergelijke acties gaan gepaard met informatiecampagnes en desinformatie, met als doel onzekerheid te zaaien en de hulpeloosheid van het Westen te demonstreren.
Voor het Verenigd Koninkrijk en andere EU- en NAVO-landen heeft de bedreiging van onderzeese infrastructuur niet alleen een militaire, maar ook een kritieke economische dimensie. Verstoring van kabels kan financiële markten, bankoperaties, logistiek en digitale diensten beïnvloeden. Londen als globaal financieel centrum is bijzonder gevoelig voor dergelijke verstoringen, waardoor de beveiliging van de zeebodem steeds meer verschuift van het militaire vlak naar de categorie van nationale veerkracht.
