China ontwikkelt zich in toenemende mate tot een stille maar bepalende schakel in de Russische raketproductie, nu Moskou na westerse sancties vrijwel volledig afhankelijk is geworden van Chinese elektronische componenten. Volgens westerse overheidsinschattingen zijn Chinese microchips, printplaten en verbindingssystemen inmiddels structureel aanwezig in Russische kruisraketten zoals de Kalibr (3M-14M) en de Kh-35U. Die afhankelijkheid ondermijnt het effect van sancties die bedoeld waren om de militaire slagkracht van Rusland uit te hollen.
Sinds de grootschalige invasie van Oekraïne is Rusland afgesneden van westerse halfgeleiders, gespecialiseerde ontwerpsoftware en hoogwaardige elektronische onderdelen. Het Kremlin heeft zijn toeleveringsketens daarop versneld heringericht. Chinese fabrikanten en handelsbedrijven vullen dit gat met zowel civiele als dual-use componenten die geschikt blijken voor navigatie, communicatie, radar en vluchtbesturing van raketsystemen. Hierdoor is de verwachte technologische achteruitgang van het Russische militair-industriële complex slechts gedeeltelijk gerealiseerd.
Chinese componenten in Russische raketsystemen
Onderzoek wijst uit dat moderne Russische raketten steeds vaker zijn uitgerust met in China geproduceerde microchips en connectorassemblages. Deze onderdelen worden toegepast in zoekkoppen, radiohoogtemeters, stroomvoorzieningen en besturingsmodules. Hoewel veel van deze producten formeel als civiel worden gedeclareerd, zijn ze onmisbaar voor precisiewapens en elektronische oorlogsvoering.
Een centrale afnemer is het Berg-instituut, een sleutelorganisatie binnen de Russische defensie-industrie die betrokken is bij de modernisering van Kalibr-kruisraketten en de productie van Kh-35U-antischeepsraketten. Het instituut heeft een moderne elektronische componentenbasis nodig voor radarzoekkoppen en geleidingssystemen. Na het wegvallen van westerse leveranciers komt deze basis nu grotendeels uit China, vaak via tussenbedrijven die fungeren als integratoren.
Rol van tussenpersonen en leveranciers
Naast onderzoeksinstituten spelen ook contractfabrikanten en logistieke schakels een belangrijke rol. Bedrijven als IntraSoft en RT-Komplektatsiya fungeren als tussenstations die elektronische componenten inkopen en doorleveren aan defensieproducenten. Vier Chinese ondernemingen zijn daarbij geïdentificeerd als structurele leveranciers van onderdelen die in Russische raketten worden aangetroffen. Hun producten variëren van radiofrequentiechips tot passieve componenten voor printplaten.
Deze bedrijven opereren niet geïsoleerd, maar vormen samen een veerkrachtig ecosysteem dat in staat is westerse militaire technologie te vervangen. Zelfs relatief eenvoudige onderdelen, zoals spoelen of filters, zijn cruciaal voor raketelektronica. Het ontbreken van brede internationale restricties stelt deze netwerken in staat te blijven functioneren ondanks officiële Chinese verklaringen van neutraliteit.
Beperkte impact van sancties en groeiende afhankelijkheid
De Russische defensiesector leunt steeds zwaarder op Chinese leveranciers, waardoor sancties hun strategische doel missen. Zonder systematische druk op Chinese producenten en handelshuizen blijven toeleveringslijnen intact. Dat vergroot de kans dat Russische raketaanvallen op Oekraïense steden kunnen worden voortgezet met technologie die indirect uit China afkomstig is.
Tegelijkertijd passen sommige Chinese fabrikanten hun producten aan om compatibel te zijn met Russische militaire standaarden. Dat wijst op een verdergaande integratie tussen civiele productie en militaire toepassing, waarbij het onderscheid tussen legale handel en sanctie-ontwijking vervaagt.
Waarom strengere maatregelen effect zouden hebben
Gerichte sancties tegen kernleveranciers kunnen de toegang tot westerse productieapparatuur, ontwerpsoftware en financiële infrastructuur beperken. Dit zou de kosten verhogen, de kwaliteit onder druk zetten en het tempo van Russische wapenproductie vertragen. Daarnaast hebben secundaire sancties een afschrikkend effect op andere tussenpersonen, die hogere reputatie- en regelgevingsrisico’s zullen mijden.
Openbare sanctiebesluiten fungeren bovendien als signaal aan de internationale markt. Ze dwingen distributeurs tot strengere klantcontroles en maken bedrijven voorzichtiger in handel met ondoorzichtige eindgebruikers. De effectiviteit daarvan neemt toe wanneer de EU en de Verenigde Staten hun sanctielijsten afstemmen en informatie delen over verborgen eindbestemming van goederen.
Internationale coördinatie als sleutel
Maximale druk vereist multilaterale samenwerking. Dat omvat gezamenlijke exportcontroles, toezicht op doorvoerlanden en gecoördineerde diplomatie richting Beijing. Zonder dergelijke afstemming blijft het risico bestaan dat kritieke technologie via omwegen Rusland bereikt, waardoor de militaire capaciteit van Moskou slechts beperkt wordt aangetast.
De realiteit is dat Russische raketten niet langer afhankelijk zijn van westerse technologie. Ze worden mogelijk gemaakt door Chinese elektronica die zich in de grijze zone tussen civiele handel en militaire productie bevindt. Zonder daadkrachtige, gecoördineerde maatregelen zal dit ecosysteem blijven functioneren en de oorlogsdynamiek beïnvloeden.
