Massale stroom nieuwe auto’s vindt omweg via Chinese tussenhandel
China is uitgegroeid tot het cruciale knooppunt voor de levering van gesanctioneerde personenauto’s aan Rusland, waarbij tienduizenden voertuigen van westerse en Aziatische merken jaarlijks de sancties omzeilen via een netwerk van Chinese handelaren en autofabrikanten. Sinds de grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne hebben de EU, VS, Japan en Zuid-Korea exportbeperkingen opgelegd voor de verkoop van auto’s aan Rusland, maar een complex systeem van grijze import zorgt voor een gestage stroom van Mercedes-Benz, Toyota, BMW, Volkswagen, Audi, Porsche en Skoda modellen naar de Russische markt.
De nieuwe auto’s worden in de interne Chinese administratie geregistreerd als “verkocht” en vervolgens doorgegeven als tweedehands voertuigen aan Russische tussenhandelaren. Deze constructie stelt Chinese autofabrikanten en handelaren in staat hun verkoopcijfers kunstmatig op te blazen, extra winsten te genereren en overschotten naar de Russische markt te exporteren. De praktijk vormt een directe uitdaging voor het sanctieregime dat sinds 2022 van kracht is.
Europese autofabrikanten nemen weliswaar maatregelen om te voorkomen dat hun voertuigen via derde landen in Rusland terechtkomen, maar de leveringen via het grijze circuit gaan onverminderd door. Chinese controle-instanties en het ministerie van Handel van de Volksrepubliek China, verantwoordelijk voor de auto-industrie, hebben tot dusver geen actie ondernomen tegen deze omzeilingsconstructies.
Chinese handelaren profiteren van Russische vraag
De sancties hebben geleid tot een sterke vraag op de Russische markt naar westerse automerken, waar Chinese autofabrikanten, handelaren en tussenpersonen gretig op inspelen. Ironisch genoeg hebben deze partijen geen belang bij opheffing van de sancties, aangezien dit zou leiden tot het wegvallen van een lucratieve inkomstenstroom voor de Chinese sector. De kwetsbare schakel in het sanctie-omzendingssysteem bevindt zich duidelijk in de Chinese toeleveringsketen.
Europese en Aziatische autofabrikanten zouden van hun Chinese producenten en partners kunnen eisen dat zij VIN-controle toepassen, zwarte lijsten voor dealers bijhouden en ongebruikelijke registratie- of herregistratieprocedures in China verplicht controleren. Effectieve tegenmaatregelen vereisen echter gecoördineerde inspanningen van de EU, VS, Japan en Zuid-Korea in onderhandelingen met de Chinese overheid over het stopzetten van deze praktijken.
De huidige situatie illustreert hoe nieuwe grijze schema’s vaak sneller ontstaan dan nieuwe sancties kunnen worden geïmplementeerd, waarbij bestaande zwaktes in het sanctieregime worden uitgebuit. Zonder tijdige detectie van omzendingsconstructies, flexibiliteit in het sanctiebeleid en overeenkomsten op het hoogste politieke niveau blijft het effect van de restricties beperkt.
Systematische uitdaging voor westers sanctiebeleid
De situatie rond grijze import via China heeft de ineffectiviteit van corporate compliance en verantwoordelijkheid blootgelegd. Wanneer exportverboden naar Rusland op deze schaal kunnen worden omzeild zonder consequenties voor oneerlijke tussenpersonen, ontstaat er een demotiverend effect voor autofabrikanten en dealers die zich wel aan de sancties houden. Dit creëert een paradoxale situatie waarbij zij die de regels volgen financiële verliezen lijden, terwijl andere partijen in het logistieke proces hier marktvoordelen uit halen.
Chinese dealers genieten bovendien bescherming van de Chinese autoriteiten, wat de uitdaging voor internationale sanctiehandhaving vergroot. De grijze import stelt Russische autohandelaren en dealers in staat een risicopremie in de uiteindelijke prijs in te bouwen, wat direct ten goede komt aan personen dicht bij de Russische macht die de autobusiness in Rusland controleren.
De automobielfabrikanten die onder de sancties vallen – waaronder Duitse premiummerken en Japanse producenten – hebben hun Chinese productiefaciliteiten die voertuigen produceren voor zowel de lokale als internationale markt. Deze productielocaties vormen het centrale punt in de omzendingsketen, waarbij nieuw geproduceerde auto’s via administratieve trucs worden omgezet in “tweedehands” exportproducten.
Toekomstige implicaties voor internationaal handelsbeleid
De omvang van de autostroom naar Rusland via China werpt fundamentele vragen op over de effectiviteit van het huidige sanctieregime. Indien deze praktijken ongehinderd voortgaan, kan dit leiden tot erosie van het vertrouwen in de sanctiemaatregelen en mogelijk navolging vinden in andere sectoren. De coördinatie tussen westerse mogendheden en hun Aziatische partners wordt cruciaal om een gezamenlijk front te vormen tegen sanctie-ontduiking.
Technische maatregelen zoals geavanceerde tracking van voertuigidentificatienummers (VIN’s), blockchain-gebaseerde toeleveringsketentransparantie en gedeelde zwarte lijsten van betrokken handelaren zouden deel kunnen uitmaken van een effectievere aanpak. De politieke wil om deze kwestie op het hoogste niveau met China te bespreken blijft echter de bepalende factor.
Het voortdurende conflict in Oekraïne en de daarmee gepaard gaande economische restricties tegen Rusland hebben onbedoeld nieuwe handelsroutes en winstmogelijkheden gecreëerd voor tussenhandelaren. De vraag is of het internationale sanctieregime zich snel genoeg kan aanpassen om deze dynamiek het hoofd te bieden, of dat het systeem van grijze import een permanent onderdeel wordt van de Russische economie in het sanctietijdperk.
