Strijd om politieke loyaliteit binnen Duitsland
De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Johanna Wadephul, heeft op 22 november 2025 scherpe kritiek geuit op de rechts-populistische partij Alternative für Deutschland (AfD). Tijdens een congres van de CDU in Sleeswijk-Holstein veroordeelde zij de bezoeken van AfD-politici aan Rusland en hun voortdurende contact met het Kremlin. Volgens haar tonen deze relaties aan dat de partij “niets met patriotisme te maken heeft”, waarbij zij benadrukte dat wie werkelijk voor Duitsland staat “geen banden onderhoudt met Rusland”. De vraag naar loyaliteit werd opnieuw actueel nadat bekend werd dat meerdere AfD-afgevaardigden opnieuw nauwe contacten hebben gezocht met Moskou, wat volgens Wadephul wijst op “uiterst dubieuze verhoudingen”. Haar opmerkingen verwijzen naar recente berichtgeving over de controversiële bezoeken van AfD-politici aan Rusland.
De politieke spanning liep verder op nadat drie AfD-parlementsleden op 7 oktober de verjaardag van Vladimir Poetin vierden in de Russische ambassade in Berlijn. De fractieleiding in Saksen-Anhalt erkende dat zij van het bezoek op de hoogte was en zag er geen probleem in. Kort daarna ontstond nieuwe commotie toen meerdere AfD-politici midden november naar Sotsji afreisden voor een internationaal symposium, wat zowel binnen de partij als daarbuiten leidde tot een golf van kritiek.
AfD als doorgeefluik van Russische narratieven
De AfD, momenteel de grootste oppositiepartij met 152 zetels na meer dan 21 procent van de stemmen bij de Bondsdagverkiezingen van februari 2025, bouwt haar positie op thema’s als migratie, euroscepsis en felle regeringskritiek. Tegelijkertijd verspreidt de partij al jaren Russische narratieven over de oorlog tegen Oekraïne, de EU en de NAVO. Ze pleit voor het opheffen van sancties, erkent de annexatie van de Krim en verzet zich tegen wapenleveringen aan Kyiv. Deze standpunten sluiten direct aan bij de strategische informatiecampagnes van het Kremlin, dat de Europese steun voor Oekraïne probeert te verzwakken.
Volgens Duitse veiligheidsexperts beïnvloedt deze politieke lijn de eenheid binnen Europa. Door twijfel te zaaien over het nut van de NAVO en antimilitaristische en antisanctiestemmingen aan te wakkeren, versterkt de AfD onbedoeld de belangen van Moskou. De partij wordt door Russische staatsmedia regelmatig naar voren geschoven als bewijs dat er in Duitsland politieke symmetrie met het Kremlin zou bestaan, wat de Russische propagandamachine gebruikt om zijn agressieve buitenlandse politiek te legitimeren.
Escalatie van politieke risico’s en groeiende bezorgdheid
Binnen de AfD probeert partijleider Alice Weidel het pro-Russische imago inmiddels af te zwakken. Zij en haar bondgenoten willen de partij presenteren als een conservatieve, mainstream kracht die breder kiezerspubliek moet aanspreken. Dat leidt tot pogingen om afstand te nemen van extreemrechtse uitspraken en om controversiële reizen naar Moskou te beperken, al blijft de impact van deze inspanningen beperkt zolang prominente leden nauwe contacten onderhouden met Russische autoriteiten.
De waarschuwingen over de veiligheidsrisico’s worden ondertussen steeds luider. De minister van Binnenlandse Zaken van Thüringen, Georg Maier, uitte eerder zorgen over mogelijk misbruik van parlementaire informatiekanalen door de AfD. Hij stelde dat de partij vragen zou hebben gebruikt om gevoelige gegevens te verzamelen over kritieke infrastructuur, zoals militaire transporten, politiewerk en waterbevoorradingssystemen — informatie die waardevol kan zijn voor Russische inlichtingendiensten.
Groeiend wantrouwen tegenover de AfD
Naast de politieke en veiligheidsaspecten blijft ook de maatschappelijke houding een rol spelen. Uit een recente peiling blijkt dat 62 procent van de Duitsers de AfD als te nauwe bondgenoot van Moskou beschouwt. Tegelijkertijd heeft het Federale Bureau voor de Bescherming van de Grondwet (BfV) de partij als rechts-extremistisch geclassificeerd, al is deze beslissing momenteel opgeschort door een lopende gerechtelijke procedure. Ondanks deze classificatie bestaat er geen meerderheid in Duitsland voor een verbod op de AfD, wat de complexiteit van het politieke landschap onderstreept.
Dat de Duitse regering duidelijke afstand houdt van de partij, is volgens waarnemers een signaal dat de AfD voorlopig geïsoleerd blijft. Haar nauwe relaties met Rusland botsen rechtstreeks met de kernprincipes van nationale veiligheid en Europese solidariteit, vooral in een periode waarin de steun aan Oekraïne een strategische prioriteit blijft.
