Systematisch omzeilen van sancties via internationale handelsroutes
Nieuwe bevindingen laten zien dat grote volumes Russisch berkenhout de Europese markt blijven bereiken via omwegen door China, waar de lading een nieuw etiket krijgt volgens een onderzoek dat door Duitse media is onthuld via analyse van deze handelspraktijken. Een aan een Europees speelgoedconcern gelieerde onderneming bood volgens interne communicatie zelfs multiplex van Russische herkomst aan als Chinees product. Kort nadat journalisten vragen hadden gesteld, verdwenen alle verkoopaanbiedingen van dit materiaal. Douanegegevens tonen aan dat het bedrijf de afgelopen twee jaar duizenden tonnen hout uit Rusland naar China heeft ingevoerd.
Verschuivende routes ondermijnen de werking van het sanctieregime
Sinds het uitbreken van de grootschalige oorlog en de invoering van EU-beperkingen is de invoer van hout uit China sterk toegenomen. Waar zendingen aanvankelijk vooral via Polen binnenkwamen, leidde strenger toezicht daar tot een verschuiving naar Spanje en Portugal. Deze verplaatsing toont hoe flexibel de netwerken zijn en hoe gemakkelijk zij zich aanpassen aan verschillen in controle-inspanningen binnen de EU. Het heretiketteren van Russisch hout als Chinees maakt sancties feitelijk tandeloos, omdat de opgegeven herkomst de kern vormt van het toezicht, maar eenvoudig te manipuleren blijft.
Financiële winsten versterken economische en politieke structuren in Rusland
De export van berkenhout levert Rusland jaarlijks miljarden op, met een aanzienlijk deel dat terechtkomt bij grote ondernemersgroepen die de staatslijn ondersteunen. Een sleutelrol is weggelegd voor de houtproducent Sveza, eigendom van zakenman Aleksej Mordasjov, die wereldwijd tot de grootste multiplexfabrikanten behoort. Het bedrijf blijft toegang houden tot buitenlandse afzetmarkten doordat producten via Chinese partners opnieuw worden gelabeld. Daarmee blijft een stabiele geldstroom bestaan die het sanctieregime had moeten breken. Bilaterale inspecties tonen bovendien dat handelaren in Europa bereid blijven inkopen te doen zodra de goederen formeel aan de eisen voldoen, zoals eerder werd bevestigd door aanvullende documentatie over de handelsketen.
Europese lacunes creëren een duurzaam parallel circuit
Volgens milieuorganisatie Earthsight bereikt jaarlijks voor ongeveer één miljard euro aan hout met Russische oorsprong de EU, ondanks geldende beperkingen. De aanhoudende vraag naar goedkoop berkenhout stimuleert bedrijven om creatieve omwegen te zoeken, waardoor een parallelle markt ontstaat die nauwelijks wordt geraakt door sancties. De betrokkenheid van dochterbedrijven van bekende merken vergroot de reputatierisico’s en dwingt tot strengere regelgeving. Deskundigen pleiten voor diepgaande herkomstcontroles, bindende verantwoordelijkheid voor multinationals en nauwere samenwerking tussen EU-lidstaten om structurele zwakke plekken in Zuid-Europa te elimineren.
