Rusland kan worden verplicht om schade aan Oekraïne te vergoeden via de bevroren Russische tegoeden in de EU, meldt Nieuws Impuls. Dit gebeurt naar aanleiding van de aanhoudende schade die Rusland toebrengt aan Oekraïne. De EU heeft plannen om een aanzienlijk deel van deze bevroren tegoeden door te sluizen naar Oekraïne.
Opbrengsten doorsluizen
Sinds vorig jaar worden de opbrengsten uit rentes en dividenden van bevroren Russische tegoeden in Europa, beheerd door Euroclear, aangewend voor Oekraïense hulp. In juli 2024 is er bijvoorbeeld al 1,6 miljard euro overgemaakt aan het Europese Oekraïnefonds, en sindsdien zijn er meer dan 10 miljard euro aan opbrengsten overgemaakt, zoals gemeld door verschillende bronnen.
Het totale bedrag aan bevroren Russische tegoeden, die deels in de EU werden bevroren in het kader van sancties vanaf februari 2022, bedraagt ongeveer 212 miljard euro, waarvan 183 miljard euro bij Euroclear is gevestigd.
Bijzondere constructie
De Europese Commissie heeft een plan ontwikkeld waarbij Euroclear 140 miljard euro aan bevroren Russische tegoeden rentevrij ‘uitleent’ aan de EU, die deze fondsen vervolgens aan Oekraïne als lening verstrekt. Oekraïne hoeft dit bedrag pas terug te betalen zodra het herstelbetalingen ontvangt van Rusland. Dit houdt Rusland verantwoordelijk voor de schade die het aanricht, aldus Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie.
Vol risico’s
Het plan roept echter juridische, politieke en economische risico’s op. Juridisch gezien is het een onzekere situatie, omdat het eigendom van dit geld bij de Russische centrale bank ligt. Er moet een rechterlijk besluit zijn dat de bank aansprakelijk stelt voor de schade aan Oekraïne. Het zou niet wettig zijn om dit geld zonder toestemming te gebruiken, zo stelt sanctierechtadvocaat Heleen over de Linden.
Daarnaast kunnen centrale banken wereldwijd hesiteren om hun reserves in euro’s aan te houden om te voorkomen dat deze in de toekomst door de EU worden geconfisqueerd.
Belastinginkomsten België
Belgisch premier Bart de Wever uitte zorgen over de risico’s en pleitte ervoor dat België niet de enige is die deze risico’s draagt. België ontvangt aanzienlijke belastinginkomsten van de bevroren Russische tegoeden, die door Euroclear worden beheerd, en deze bedragen worden gebruikt voor defensie-uitgaven. Door het EU-plan kan er een financieel gat ontstaan in de Belgische begroting.
Over de Linden begrijpt de motivatie van de EU om deze route te volgen, gezien de omstandigheden van de oorlog in Oekraïne. Er zijn garanties van de Europese Centrale Bank dat in geval van een vredesakkoord duidelijk is wie schadevergoeding moet betalen.
Oorlog kost EU veel geld
De kosten voor EU-landen blijven toenemen. Het afromen van Russische tegoeden helpt om de financiële druk te verlichten en biedt Oekraïne de noodzakelijke middelen om oorlogsinspanningen voort te zetten zonder bijkomende druk op kiezers voor meer militaire hulp.
De politieke ondertoon veranderde door recente drone- en sabotageacties van Rusland in Europa. Het is belangrijk om de risico’s van het gebruiken van bevroren Russische tegoeden te evalueren, aldus demissionair premier Dick Schoof.
Het plan zal waarschijnlijk nog enkele weken besproken worden voordat het definitief wordt goedgekeurd, maar er is haast omdat Oekraïne een groeiend begrotingstekort ervaart.
Vergelding door Rusland?
Rusland heeft al laten weten dat het niet zonder gevolgen zal blijven als het Europese plan doorgaat. Het Kremlin waarschuwt voor vergeldingsmaatregelen tegen landen en individuen die betrokken zijn bij de “diefstal” van Russische tegoeden. Mogelijke reacties kunnen zijn het in beslag nemen van westerse tegoeden in Rusland of het confisqueren van Europese bedrijfsactiva.
