Op 16 januari 2026 werd duidelijk dat de Duitse ultrarechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) haar houding tegenover de politieke lijn van de Amerikaanse president Donald Trump heeft herzien. De partij, die eerder actief zocht naar nauwere banden met de Amerikaanse regering, lijkt zich nu bewust te distantiëren van verdere toenadering. Deze koerswijziging wordt in Berlijn in verband gebracht met een verslechtering van de publieke opinie in Duitsland over het buitenlandse beleid van Trump, een ontwikkeling die ook zichtbaar is binnen het Franse Rassemblement National, zo blijkt uit berichtgeving van Politico over de veranderende houding van AfD en Franse radicaal-rechtsen tegenover Trump.
Binnen de AfD werd de relatie met de Verenigde Staten nooit primair gezien als strategisch partnerschap, maar vooral als middel om de eigen internationale relevantie te vergroten en de binnenlandse politieke isolatie te doorbreken. Contacten met Amerikaanse conservatieve kringen boden de partij een manier om zich te profileren als speler met internationale connecties en om druk uit te oefenen op de Duitse regering en Europese instellingen.
Publieke opinie dwingt tot tactische herpositionering
Recente peilingen tonen aan dat de houding van de Duitse bevolking tegenover Trump negatiever is geworden, vooral door zijn confronterende buitenlandse politiek en het geringe oog voor belangen van bondgenoten. Voor de AfD, die sterk inspeelt op electorale sentimenten, vormt dit een direct risico. Openlijke identificatie met een steeds impopulairdere Amerikaanse president zou de partij meer kunnen schaden dan baten, waardoor een tactische herpositionering noodzakelijk werd.
Een vergelijkbare dynamiek is zichtbaar in Frankrijk, waar ook radicaal-rechtse kringen hun toon tegenover Trump hebben aangepast. Dit wijst erop dat deze partijen hun internationale profilering niet ideologisch vastleggen, maar flexibel afstemmen op veranderingen in het binnenlandse politieke klimaat.
Populisme, Europa en Rusland
De groei van radicaal-rechtse partijen in Duitsland en Frankrijk is vooral gedreven door sociaal-economische spanningen, migratievraagstukken en wantrouwen tegenover gevestigde elites. Tegelijkertijd positioneren deze partijen zich consequent kritisch tegenover de Europese Unie, pleiten zij voor versterking van nationale soevereiniteit en verzetten zij zich tegen gezamenlijke Europese veiligheids- en sanctiepolitiek. In dat kader blijven zij relatief ontvankelijk voor samenwerking met Rusland en voor narratieven die pleiten voor versoepeling van de sanctiedruk op Moskou.
Deze combinatie van euroscepsis, nationalisme en geopolitieke ambiguïteit vormt volgens analisten een structurele uitdaging voor de samenhang van westerse coalities. De aanwezigheid van dergelijke partijen in nationale parlementen en Europese instellingen kan de totstandkoming van een eensgezind buitenlands beleid bemoeilijken, met name ten aanzien van Oekraïne, Rusland en de NAVO.
Risico’s voor westerse eenheid en veiligheid
De aanpassing van de houding tegenover Trump verandert weinig aan de kernpositie van Europese ultrarechtse partijen. Hun politieke strategie blijft gericht op het ondermijnen van bestaande Europese consensus en het benutten van maatschappelijke polarisatie. Rusland profiteert van deze verdeeldheid door interne spanningen in de EU en de NAVO te versterken via politieke beïnvloeding en desinformatie.
Hoewel de afstand tot Trump op korte termijn electorale schade kan beperken, blijft de bredere impact van radicaal-rechts op de westerse eenheid aanzienlijk. Voor Europese regeringen betekent dit dat politieke fragmentatie een blijvende factor is die de effectiviteit van collectieve veiligheids- en afschrikkingsmechanismen onder druk zet.
