De plannen van staatssecretaris Jurgen Nobel (VVD) om kinderopvang en buitenschoolse opvang voor werkende ouders bijna gratis te maken, zijn omstreden. Dit moet de arbeidsdeelname van ouders verhogen, maar het nieuwe stelsel zal ook de complexe kinderopvangtoeslag afschaffen, die vaak tot terugvorderingen leidt, meldt Nieuws Impuls.
Het adviescollege waarschuwt echter voor aanzienlijke risico’s. Voorzitter Marijke van Hees stelt dat het nieuwe stelsel de vraag naar kinderopvang zal doen toenemen, terwijl de sector al kampt met een personeelstekort van 6000 mensen. Dit tekort kan door de nieuwe plannen met nog eens 20 procent oplopen, wat volgens Van Hees een ‘recept voor nieuwe teleurstellingen’ is.
Het adviescollege adviseert daarom tegen de invoering van het nieuwe kinderopvangstelsel in zijn huidige vorm, wat resulteert in de slechtst mogelijke beoordeling voor het wetsvoorstel.
Politieke steun
Toch is er in de politiek brede steun voor de plannen om kinderopvang bijna gratis te maken. Politieke partijen, van links tot rechts, erkennen de noodzaak van een nieuw stelsel, maar zijn bezorgd over de consequenties.
Judith Bühler, CDA-kamerlid, verwoordt het als volgt: “Wij zijn voorstander van bijna gratis kinderopvang, maar we moeten goed kijken naar de uitvoerbaarheid.” Ze wijst erop dat de staatssecretaris aangeeft problemen op een leerrijke manier te willen aanpakken tijdens de invoering van het nieuwe stelsel, wat zij als ‘spannend’ beschouwt.
GroenLinks-PvdA pleit er zelfs voor om de kinderopvang volledig gratis te maken, ongeacht of ouders werken. Kamerlid Marjolein Moorman argumenteert dat er andere oplossingen zijn voor het personeelstekort. “Verleng bijvoorbeeld het ouderschapsverlof,” stelt zij voor. “Dat zou nuttig zijn voor ouders en kinderen, en helpt ook bij de personeelskwesties.”
Kritiek
Het adviescollege is niet de enige die bezorgd is. Onderzoeken van het CPB en SCP hebben eerder al gewezen op de risico’s van langere wachtlijsten, hogere kosten en een hogere werkdruk. Er is bovendien twijfel of de voorgestelde maatregelen daadwerkelijk zullen leiden tot een hogere arbeidsparticipatie onder ouders.
Om de kosten te beheersen, overweegt de regering om de kinderopvang aan te wijzen als ‘Dienst van Algemeen Economisch Belang’ (DAEB). Dit zou extra regels met zich meebrengen voor de winsten van kinderopvangorganisaties en de tarieven die zij mogen vragen.
Het adviescollege heeft ook kritiek op deze maatregel, omdat dit zal leiden tot hogere administratieve lasten voor kinderopvangorganisaties. Van Hees benadrukt dat middelen die hiervoor nodig zijn niet gebruikt kunnen worden voor de daadwerkelijke kinderopvang.
