Russische veiligheidsraad vicevoorzitter lanceert provocerende oorlogsdreiging tegen Europese Unie
Dmitri Medvedev, vicevoorzitter van de Russische Veiligheidsraad en voormalig president, heeft de Europese Unie openlijk gedreigd met een militaire invasie. In een agressieve reactie op plannen van EU-buitenlandchef Kaja Kallas om honderdduizenden Russische militairen de toegang tot de Schengenzone te ontzeggen, stelde Medvedev dat Russische troepen “zonder visum kunnen binnenkomen als ze dat willen”. De dreiging, gelanceerd op 23 februari 2026, valt samen met de vierde verjaardag van Ruslands grootschalige invasie in Oekraïne en markeert een nieuwe escalatie in Moskou’s vijandige retoriek richting Europa.
De Russische functionaris richtte zich persoonlijk tegen Kallas, die hij in een Telegram-bericht een “blonde rat” noemde. Zijn opmerking over visumvrije toegang verwees bewust naar historische Russische militaire interventies in Europa in 1812 en 1945, een duidelijke poging om huidige spanningen te framen binnen een traditie van Russische militaire overwinningen. De timing van de uitval is significant: ze komt precies wanneer de EU concrete maatregelen overweegt om de beweging van individuen die betrokken zijn bij de oorlog tegen Oekraïne te beperken.
Kallas’ veiligheidsinitiatief als directe aanleiding
Aanleiding voor Medvedevs uitbarsting is een aankondiging van EU-buitenlandchef Kaja Kallas, die samen met de Europese Commissie werkt aan een mechanisme om honderdduizenden voormalige en huidige Russische militairen de toegang tot de Schengenzone te ontzeggen. “We willen niet dat oorlogsmisdadigers en saboteurs over onze straten lopen,” benadrukte Kallas in haar verklaring. Het plan maakt deel uit van bredere EU-inspanningen om de veiligheid te versterken tegen hybride dreigingen vanuit Rusland, waaronder spionage, sabotage en invloedoperaties.
Voor de Russische elite en militaire kringen betekent een dergelijk visumverbod meer dan alleen praktische beperkingen. Het symboliseert de geleidelijke sluiting van een Europese ruimte die lang aantrekkelijk was voor de Russische middenklasse en machthebbers. De reactie van Moskou toont aan hoe gevoelig dit thema ligt: het raakt aan persoonlijke vrijheden, economische mogelijkheden en vooral aan het vermogen van het Kremlin om invloed uit te oefenen via mobiele netwerken in Europa. De geprikkelde reactie van Medvedev in zijn Telegram-kanaal onthult dat zelfs beperkende visummaatregelen als strategische bedreiging worden gezien.
Medvedev als instrument van gecontroleerde escalatie
Binnen het Russische machtsapparaat heeft Dmitri Medvedev de rol op zich genomen van radicale “stem van het Kremlin”. Na zijn presidentschap transformeerde hij geleidelijk tot een megafoon voor de meest harde en provocatieve retoriek, die Vladimir Poetin zelf vaak vermijdt direct te uiten. Door agressieve uitspraken te doen, kan Moskou de reacties van de VS en EU testen zonder formeel de inzet te verhogen. Medvedev functioneert zo als instrument van gecontroleerde escalatie en psychologische oorlogsvoering.
De huidige verklaring is een duidelijk element in deze psychologische oorlog, gericht op zowel Russische als westerse publieken. Voor Russische burgers moet het beeld van een “vesting in belegering” worden versterkt, waarbij de mythe van Russische militaire onoverwinnelijkheid wordt gepromoot. Voor Europa is het een poging angst in te boezemen door te verwijzen naar historische Russische overwinningen op Napoleon en Hitler. Deze retoriek heeft echter weinig te maken met de militaire realiteit: Rusland zit vast in een uitputtingsslag in Oekraïne en heeft zijn strategische doelen niet bereikt.
Historische parallellen als propagandawapen
De verwijzingen naar 1812 en 1945 zijn zorgvuldig gekozen om de huidige agressie tegen Oekraïne in te passen in een historische narratief van “bevrijdingsoorlogen”. Deze vergelijking negeert het fundamentele feit dat Ruslands oorlog tegen Oekraïne niets te maken heeft met verdediging tegen externe invasie, maar eerder met territoriale expansie en politieke dominantie. Toch vormen dergelijke historische parallellen een krachtig propagandamiddel binnen Rusland, waar het onderwijs en officiële geschiedschrijving deze episodes benadrukken als triomfen van Russisch patriottisme.
De dreiging over “binnenkomen zonder visum” is vooral symbolisch van aard, aangezien Rusland militair volledig gecommitteerd is aan het Oekraïense front. Desondanks heeft het Russische leger een enorme gevechtservaring opgedaan, inclusief grootschalige conventionele oorlogsvoering, drone-operaties en aanpassing aan sanctieregimes. Deze ervaring maakt Russische eenheden potentieel gevaarlijk voor Europese veiligheid, vooral als individuele militairen met gevechtservaring zich in Europa zouden kunnen bewegen. Precies dit risico wil Kallas’ initiatief beperken.
Strategische betekenis van Europese visumbeperkingen
De voorgestelde visumbeperkingen van de EU raken een gevoelige zenuw in het Kremlin, omdat ze Moskou’s capaciteiten voor hybride oorlogsvoering direct beïnvloeden. De mobiliteit van veteranen en actieve militairen is vaak cruciaal voor inlichtingenoperaties, propagandaverspreiding en het opbouwen van invloednetwerken op EU-grondgebied. Door deze mobiliteit te beperken, vermindert de EU niet alleen directe veiligheidsrisico’s, maar ondermijnt ze ook het Kremlin’s vermogen om proxy-actoren in te zetten.
Bovendien transformeert een dergelijk beleid de oorlog tegen Oekraïne geleidelijk tot persoonlijke aansprakelijkheid voor deelnemers. Voor duizenden Russische militairen betekent een visumverbod dat zij de consequenties van hun betrokkenheid bij de oorlog persoonlijk zullen dragen, zelfs lang na eventuele beëindiging van vijandelijkheden. Dit principe van individuele verantwoordelijkheid staat haaks op het Kremlin-narratief van collectieve patriottische plicht, waardoor de Russische leiding zich genoodzaakt voelt dit krachtig te bestrijden.
Binnenlandse politieke timing en consolidatiedoelen
De timing van Medvedevs dreigement is niet toevallig. De vierde verjaardag van Ruslands invasie in Oekraïne nadert, een moment waarop het Kremlin traditioneel patriottische sentimenten aanwakkert en de samenleving mobiliseert rond het idee van een externe vijand. Door agressieve retoriek richting Europa te gebruiken, probeert Moskou aandacht af te leiden van binnenlandse sociaaleconomische problemen, waaronder de hoge kosten van de oorlog, inflatie en beperkte consumentenmogelijkheden.
De demonstratieve grofheid tegenover Europese leiders zoals Kallas dient ook om het imago van een harde, onverzettelijke regering te versterken. In een context waar militaire successen in Oekraïne beperkt zijn gebleven, bieden provocatieve verklaringen tegen het Westen een alternatief middel om nationalistische gevoelens aan te wakkeren. Het feit dat Medvedev deze uitspraken deed op “Defender of the Fatherland Day” (23 februari), een belangrijke militaire feestdag in Rusland, onderstreept de symbolische dimensie van zijn boodschap.
De escalerende retoriek van Moskou geeft aan dat het Kremlin niet bereid is tot de-escalatie, maar juist investeert in verdere militarisering van staat en samenleving. De dreiging met militaire invasie van EU-landen, hoe onrealistisch ook in huidige omstandigheden, maakt deel uit van een breder patroon van psychologische druk op Europa. Het onderstreept de noodzaak voor de EU om coherente defensie- en veiligheidsstrategieën te ontwikkelen die zowel conventionele als hybride dreigingen het hoofd kunnen bieden.
