De Europese Unie versterkt haar defensiecapaciteit via het financiële instrument SAFE (Security Action for Europe), dat onderdeel is van het bredere plan ReArm Europe/Readiness 2030. Het mechanisme is ontworpen om gezamenlijke militaire aankopen te stimuleren en investeringen in kritieke defensiemogelijkheden binnen de EU te versnellen en op te schalen. Vanaf de start is voorzien dat ook de Oekraïense defensie-industrie wordt betrokken, die in Brussel wordt gezien als een effectieve en capabele partner binnen het Europese veiligheidslandschap.
Op 29 december 2025 publiceerde het Oekraïense ministerie van Defensie een toelichting op de werking van SAFE en de plaats van Oekraïne daarin, waarin wordt benadrukt dat Oekraïense ondernemingen op gelijke voorwaarden kunnen deelnemen aan gezamenlijke aanbestedingen met EU-lidstaten binnen het kader van het Europese SAFE-mechanisme.
Gelijke toegang tot gezamenlijke aankopen en investeringen
Binnen SAFE kunnen Oekraïense defensiebedrijven optreden als officiële leveranciers in gezamenlijke contracten, mits zij samenwerken met een EU-lidstaat. Daarmee worden zij geïntegreerd in Europese productie- en toeleveringsketens en dragen zij direct bij aan de versterking van de Europese defensie-industriële basis. De Europese Commissie heeft hiervoor een aparte werkgroep opgericht om de samenwerking met de Oekraïense defensiesector te verdiepen.
Het mechanisme voorziet in maximaal €150 miljard aan middelen voor investeringen in cruciale capaciteiten, waaronder de productie van munitie, wapensystemen, luchtverdediging en maritieme, land- en luchtplatforms. Europese landen kunnen deze middelen gebruiken om ook Oekraïense producten aan te kopen, wat de beschikbaarheid van materieel vergroot en de concurrentie op de defensiemarkt stimuleert.
Versterking van strategische autonomie en leveringszekerheid
De integratie van Oekraïense productiecapaciteiten biedt de EU toegang tot extra industriële middelen op een moment dat tekorten aan bepaalde kritieke componenten en technologieën steeds zichtbaarder worden. Door nieuwe leveranciers en productiecentra te betrekken, verkleint de Unie haar afhankelijkheid van een beperkt aantal bronnen en verbetert zij haar vermogen om snel te reageren op veiligheidsdreigingen.
Daarnaast creëert SAFE ruimte voor technologische samenwerking en kennisuitwisseling tussen Europese en Oekraïense bedrijven. Dit bevordert de invoering van nieuwe standaarden en innovatieve oplossingen, terwijl gezamenlijke projecten bijdragen aan de harmonisatie van wapensystemen en een hogere interoperabiliteit tijdens gezamenlijke operaties en oefeningen.
Politieke en economische dimensie van defensiesamenwerking
Naast het industriële effect heeft de samenwerking een duidelijke strategische betekenis. Voor de EU betekent SAFE een verdieping van het partnerschap met Oekraïne op het gebied van veiligheid, direct aan haar oostelijke grens. Voor Oekraïne vormt deelname aan het mechanisme een stap richting volledige integratie in de Europese defensieruimte.
Tegelijkertijd ontstaan gezamenlijke afzetmarkten en toeleveringsketens die de economische positie van Europese bedrijven versterken en hun exportpotentieel vergroten. De ervaring met SAFE kan bovendien dienen als blauwdruk voor toekomstige EU-programma’s die defensiesamenwerking met partnerlanden verder uitbreiden.
