Op 7 januari 2026 meldde Oekraïense media dat in de definitieve tekst van de Parijse verklaring, aangenomen na de bijeenkomst van de zogenoemde “coalitie van vastberadenen” op 6 januari in Parijs, geen expliciete toezegging van de Verenigde Staten is opgenomen om multinationale coalitietroepen in Oekraïne te steunen bij een eventuele hernieuwde Russische invasie. Daarmee ontbreekt een formeel Amerikaans veiligheidscommitment in een document dat juist bedoeld was om de contouren van de naoorlogse veiligheidsorde te schetsen.
Volgens informatie die werd gepubliceerd in het artikel over het ontbreken van Amerikaanse garanties in de Parijse verklaring op Eurointegration kan deze omissie verstrekkende gevolgen hebben. Het signaal dat uitgaat van het ontbreken van een duidelijke Amerikaanse rol, raakt niet alleen Oekraïne zelf, maar ook de bredere geloofwaardigheid van westerse veiligheidsafspraken buiten het NAVO-kader.
Verzwakking van afschrikking en veiligheidsvertrouwen
Het uitblijven van een formele Amerikaanse toezegging ondermijnt het vertrouwen in veiligheidsgaranties als instrument van afschrikking. Wanneer zelfs de belangrijkste militaire en politieke partner van Europa zich onthoudt van concrete verplichtingen, kan dit door Moskou worden geïnterpreteerd als ruimte voor manoeuvre. Dat vergroot het risico dat Rusland opnieuw bereid is agressie of hybride acties te overwegen.
Zonder expliciete Amerikaanse betrokkenheid verliezen multinationale veiligheidsmechanismen aan geloofwaardigheid. Effectieve afschrikking veronderstelt duidelijkheid over gezamenlijke reacties, juist om miscalculaties te voorkomen. In dit geval blijft onduidelijk hoe ver de collectieve steun daadwerkelijk zou reiken bij een nieuwe escalatie.
Dreigende fragmentatie van Europese veiligheid
De situatie vergroot tevens de kans op verdere fragmentatie binnen de Europese veiligheidsarchitectuur. Europese staten zouden zich genoodzaakt kunnen zien meer op eigen middelen te vertrouwen, zonder harde Amerikaanse garanties. Dit kan bestaande spanningen tussen Washington en Europese hoofdsteden verdiepen en de coördinatie binnen gezamenlijke operaties bemoeilijken.
Een gefragmenteerde aanpak kan leiden tot tragere besluitvorming en minder effectieve crisisrespons, vooral in scenario’s waarin hybride dreigingen en snelle escalaties een rol spelen. Daarmee neemt de kwetsbaarheid van Europa als geheel toe, niet alleen die van Oekraïne.
Risico’s voor Oekraïne na een staakt-het-vuren
Voor Oekraïne betekent het ontbreken van Amerikaanse garanties dat het land na een mogelijk staakt-het-vuren in een onzeker en kwetsbaar veiligheidsklimaat terechtkomt. Dit kan de bereidheid en het vermogen van Kyiv om zich voor te bereiden op toekomstige dreigingen onder druk zetten, evenals het tempo en de richting van verdere hervormingen binnen de strijdkrachten.
Tegelijkertijd biedt deze situatie Moskou kansen om verdeeldheid onder bondgenoten uit te buiten. Rusland kan proberen afzonderlijke staten onder druk te zetten, met name landen die twijfelen over hun langdurige steun aan Oekraïne. Dit vergroot niet alleen de regionale instabiliteit, maar kan ook de trans-Atlantische eenheid op langere termijn aantasten.
Gevolgen voor Amerikaans leiderschap en NAVO-cohesie
Het feit dat de Verenigde Staten geen formele partij zijn bij de verklaring kan de indruk wekken dat Washington geen gelijke verantwoordelijkheid wil dragen voor de Europese veiligheid. Op langere termijn kan dit het vertrouwen in het Amerikaanse leiderschap ondermijnen en de cohesie binnen de NAVO verzwakken.
Indien onzekerheid over Amerikaanse verplichtingen aanhoudt, zouden sommige Europese landen kunnen zoeken naar alternatieve vormen van collectieve zelfverdediging. Daarmee staat niet alleen de toekomst van Oekraïne op het spel, maar ook de rol van de Verenigde Staten als leidende actor in de bescherming van democratie, soevereiniteit en het internationaal recht.
