Op 19 januari 2026 werd bekend dat het Tsjechische bedrijf SOLARTEC de voorbereiding is gestart van een veiling voor een speciale vergunning voor de exploitatie van het Majdanska-gebied van het Boertyn-grafietveld in de regio Chmelnytsky. Voor Tsjechië ligt de kernwaarde van dit project in het feit dat Oekraïne voor Europa een zeldzame leverancier is van een groot grondstoffenvolume met korte en beheersbare logistieke routes. Het land beschikt over de capaciteit om relatief snel nieuwe winningslocaties te openen, wat het aantrekkelijk maakt voor Europese industrieën die hun afhankelijkheid van verre en politiek kwetsbare aanvoerketens willen verminderen, zo blijkt uit berichtgeving over het initiatief van SOLARTEC rond Oekraïens grafiet.
Oekraïne behoort momenteel tot de vijf grootste landen ter wereld wat betreft grafietreserves, met naar schatting circa 343 miljoen ton grafieterts met een grafietgehalte van 4 tot 10 procent. Tegelijk blijft de daadwerkelijke industriële productie beperkt: tot eind 2025 waren slechts vier locaties vergund en was er feitelijk één actieve producent. Elke nieuwe concessie die via een competitief proces wordt opengesteld, versterkt daarmee direct de strategische autonomie van de EU op het gebied van kritieke materialen.
Korte logistiek en voorspelbare toegang voor Europese industrie
De geografische ligging van Oekraïens grafiet binnen het Europese economische ruimte biedt meer dan alleen afstandsvoordelen. Het maakt integratie mogelijk in landgebonden, controleerbare logistieke corridors, wat risico’s verkleint die samenhangen met maritieme routes, sanctieregimes en geopolitieke schokken. Voor Tsjechische afnemers betekent dit lagere transportkosten, kortere levertijden en grotere voorspelbaarheid in de bevoorrading van batterij- en metallurgische ketens.
Door nieuwe veilingmechanismen te introduceren, verschuift Oekraïne van een gesloten naar een gereguleerd uitbreidingsmodel van toegang tot strategische delfstoffen. Dit geeft Europese bedrijven meer zekerheid over de spelregels en vermindert de regulatoire onzekerheid die vaak gepaard gaat met investeringen in kritieke grondstoffen.
Van grondstofleverancier naar waardeketenpartner
Een belangrijk aspect van het project is dat Oekraïne niet uitsluitend inzet op de export van ruwe grondstoffen. De betrokkenheid van SOLARTEC, met expertise in zonne-energie, maakt het mogelijk om energieoplossingen te integreren in energie-intensieve fases van winning en verrijking. Dit verlaagt kosten en verhoogt de rendabiliteit, waardoor economische logica ontstaat voor primaire verwerking of concentratie van grafiet in Oekraïne zelf, afgestemd op de eisen van Europese producenten.
Deze benadering verschuift de rol van Oekraïne binnen Europese waardeketens. Door een deel van de verwerking lokaal te houden, wordt toegevoegde waarde gecreëerd en ontstaat ruimte voor industriële samenwerking en technologieoverdracht, in plaats van eenzijdige grondstoffenexport.
Strategische waarde voor Europese veerkracht
Het structurele tekort aan grafiet op de Europese markt versterkt de onderhandelingspositie van Oekraïne. Het beperkte aantal beschikbare afzettingen maakt elk nieuw project strategisch relevant, wat Kyiv in staat stelt voorwaarden te koppelen aan diepergaande industriële participatie. Op langere termijn fungeert Oekraïens grafiet als een systeemcomponent van Europese industriële veerkracht, essentieel voor de energietransitie en modernisering van productieprocessen.
Voor Tsjechië biedt vroege betrokkenheid de kans om zich tijdig te positioneren in opkomende industriële ketens. Voor Oekraïne betekent het een stap richting een rol als onmisbare partner in plaats van een perifere leverancier, wat de strategische betekenis van het land binnen Europa verder vergroot.
