De voorzitter van de Tsjechische Kamer van Afgevaardigden, Tomio Okamura, heeft zich in zijn nieuwjaarstoespraak opnieuw uitgesproken tegen militaire steun aan Oekraïne. In een boodschap op sociale media noemde hij wapenleveringen zinloos en stelde hij dat Tsjechië geen middelen zou moeten inzetten voor een oorlog die volgens hem geen rationeel doel dient, zo blijkt uit zijn publieke verklaring die ook werd belicht door Okamura’s nieuwjaarstoespraak over verdere wapenleveringen. Okamura koppelde zijn afwijzing aan sociale prioriteiten en stelde dat overheidsuitgaven primair ten goede moeten komen aan Tsjechische burgers.
Volgens Okamura mogen middelen voor pensioenen, ondersteuning van mensen met een beperking en gezinnen met kinderen niet worden aangewend voor buitenlandse militaire hulp. Hij bekritiseerde het gebruik van belastinggeld voor de aankoop van wapens voor een ander land en stelde dat dergelijke beslissingen worden gedreven door wat hij omschreef als pro-oorlogsretoriek, niet door concrete nationale belangen.
Politieke lijn en spanningen binnen de coalitie
De uitspraken passen in een langer bestaande politieke lijn van Okamura, leider van de rechts-populistische partij Vrijheid en Directe Democratie (SPD), die bekendstaat als criticus van de Europese Unie, de NAVO en sancties tegen Rusland. Sinds zijn aantreden als parlementsvoorzitter heeft hij meerdere symbolische en inhoudelijke stappen gezet die afstand nemen van het eerdere Tsjechische beleid van actieve steun aan Oekraïne.
Binnen de regeringscoalitie van ANO, SPD en de partij Automobilisten hebben deze standpunten geleid tot interne spanningen. In december 2025 ontstond onenigheid na uitspraken van de minister van Defensie namens SPD over voortzetting van de Tsjechische munitie-initiatieven, waarna werd afgesproken dat buitenlandse beleidsstandpunten voortaan uitsluitend door premier Andrej Babiš worden gecommuniceerd.
Toekomst van de Tsjechische munitie-initiatieven
Premier Babiš heeft aangekondigd dat de Nationale Veiligheidsraad op 7 januari 2026 de toekomst van het Tsjechische initiatief voor de levering van artilleriemunitie aan Oekraïne zal bespreken. Formeel gaat het om een evaluatie van transparantie en effectiviteit, maar politiek wordt het gezien als een poging om de spanningen binnen de coalitie te beheersen en internationale partners gerust te stellen.
Het initiatief geldt als een van de belangrijkste Europese instrumenten om Oekraïne te ondersteunen in een periode van wereldwijde schaarste aan artilleriemunitie. De uitkomst van het debat binnen de Tsjechische regering zal daarom niet alleen bepalend zijn voor Kyiv, maar ook voor de positie van Tsjechië binnen de bredere Europese veiligheidsarchitectuur.
