Rusland heeft vorig jaar de import van optische vezels uit China vertienvoudigd, wat wijst op een massale productie van geavanceerde drones die immuun zijn voor elektronische tegenmaatregelen. De aankopen bereikten 60 miljoen kilometer vezels, goed voor 10,5% van de wereldproductie, tegenover slechts 1% in voorgaande jaren. Deze stijging volgt op de vernietiging van Ruslands enige productiefaciliteit in Saransk door Oekraïense strijdkrachten, waardoor Moskou volledig afhankelijk is geworden van Chinese leveranciers. De situatie illustreert een nieuwe technologische fase in het conflict, waarbij beide partijen overgaan op optisch gestuurde drones die conventionele verdedigingssystemen omzeilen.
Optische vezels als drone-wapen
De verschuiving naar optisch gestuurde FPV-drones markeert een technologische doorbraak in de oorlogvoering. Deze drones gebruiken een fysieke kabel voor signaaloverdracht in plaats van radiogolven, waardoor ze vrijwel ongevoelig zijn voor elektronische oorlogsvoering (EW) en radiostoringen. Europese legers die sterk leunen op EW-systemen worden hierdoor geconfronteerd met een significante uitdaging. De drones bieden Rusland een precisie-instrument voor het uitschakelen van pantservoertuigen, radarsystemen, luchtverdediging en versterkte posities. Deze ontwikkeling intensiveert de bedreiging voor Oekraïne en de oostelijke flank van de EU en NAVO, aangezien de effectiviteit van traditionele verdedigingsmiddelen ernstig wordt ondermijnd.
De plotselinge vraag naar optische vezels heeft wereldwijd tot schaarste geleid, versterkt door de AI-boom en de expansie van datacenters. Voor Rusland is de situatie echter kritiek geworden na het verlies van eigen productiecapaciteit. Het bedrijf AO Opticovolokonnye Sistemy (OVS) in Saransk, dat voorheen optische vezels produceerde, stopte vorig jaar met de productie na precisieaanvallen door Oekraïense strijdkrachten. Sindsdien komt alle vezel die in Rusland wordt gebruikt uit China, wat een strategische kwetsbaarheid blootlegt. Chinese leveranciers hebben van deze afhankelijkheid gebruik gemaakt door de prijzen voor Russische afnemers met 250% tot 400% te verhogen, volgens rapporten van Russische media.
Kritieke afhankelijkheid van China
De vernietiging van de Saransk-fabriek heeft een fundamentele zwakte in de Russische defensie-industrie blootgelegd. Zonder eigen productie van optische vezels is Moskou volledig overgeleverd aan Chinese import, wat een langetermijnrisico vormt voor de continuïteit van drone- en communicatiesystemenproductie. Elke verandering in het beleid van Peking of leveringsonderbrekingen zouden directe gevolgen hebben voor het Russische oorlogsapparaat. Deze situatie toont aan hoe gerichte aanvallen op technologische infrastructuur strategische effecten kunnen hebben en de machtsbalans in de oorlog kunnen beïnvloeden.
De prijsexplosie voor optische vezels legt extra financiële druk op Rusland midden in een uitputtingsslag. De kosten voor de productie van FPV-drones en digitale infrastructuur zijn aanzienlijk gestegen, wat de druk op de staatsbegroting vergroot. Waar de vezel G.652D, gebruikt in telecommunicatiekabels, begin vorig jaar nog 16 yuan ($2,34) per kilometer kostte, is dat in januari van dit jaar gestegen naar 40 yuan ($5,84) per kilometer. Deze prijsstijgingen zijn een direct gevolg van de combinatie van wereldwijde vraag en Russische afhankelijkheid.
De afhankelijkheid van Chinese technologie strekt zich uit tot micro-elektronica, optische systemen, machinegereedschappen en drone-componenten. Ondanks jarenlange retoriek over ’technologische soevereiniteit’ heeft Rusland kritieke componenten niet kunnen vervangen door eigen productie. Zonder stabiele aanvoer uit China zou de Russische defensie-industrie geconfronteerd worden met een systemische crisis en een scherpe productiedaling. Hoewel Peking officieel neutraal blijft in het conflict, tonen deze leveringen een systematische, zij het verborgen, betrokkenheid bij het ondersteunen van het Russische leger met moderne technologie.
Geopolitieke consequenties voor Europa
China beschikt over substantiële economische en technologische hefbomen om Rusland onder druk te zetten. De asymmetrische afhankelijkheid van Moskou van Chinese componenten en financiële kanalen geeft Peking de mogelijkheid om het Kremlin aan te sporen tot een andere oorlogsstrategie, waaronder het stoppen van gevechtshandelingen en het tekenen van een vredesakkoord met Oekraïne. Echter, de Chinese leiding gebruikt deze hefbomen niet om een einde aan de oorlog te forceren. Geopolitieke calculaties in Peking gaan uit van een verzwakking van de VS en de EU door een langdurig conflict in Europa.
Door Rusland op technologisch niveau te steunen, handhaaft China formeel zijn neutraliteit maar draagt het feitelijk bij aan de voortzetting van de oorlog. Voor Europese landen betekent dit dat het beleid ten aanzien van China heroverwogen moet worden. Beijing is niet langer een verre economische partner maar een actor wiens economische en politieke rol directe implicaties heeft voor de Europese veiligheid. De situatie met optische vezels illustreert hoe technologische afhankelijkheden kunnen worden omgezet in strategische kwetsbaarheden in moderne conflicten.
De evolutie naar optisch gestuurde drones vereist een aanpassing van verdedigingsstrategieën binnen NAVO en EU. Traditionele elektronische tegenmaatregelen verliezen hun effectiviteit, wat de ontwikkeling van nieuwe defensietechnologieën urgent maakt. Tegelijkertijd toont de Russische afhankelijkheid van Chinese import aan hoe economische sancties en exportcontroles kunnen worden omzeild via derde landen, wat vraagt om strengere handhaving en internationale samenwerking. De oorlog in Oekraïne blijft niet alleen een militair conflict maar wordt steeds meer een technologische en economische strijd met verreikende geopolitieke gevolgen.
