Om in 2035 de NAVO-norm te halen, is er een structurele extra uitgave van 19 miljard euro aan defensie nodig. Partijen zoals GroenLinks-PvdA, BBB en NSC concentreren zich echter alleen op invulling van investeringen tot 2030, resulterend in een extra 6,3 miljard euro voor defensie en een tekort van zo’n 13 miljard euro voor de latere jaren, meldt Nieuws Impuls.
Niet alle partijen doen mee
Niet alle partijen hebben hun verkiezingsprogramma laten doorrekenen. De PVV is de meest opvallende afwezigheid, terwijl ook de SP en Partij voor de Dieren afzien van deelname.
Een belangrijke reden voor deze keuze is de afkeer van veel partijen voor de ‘modellenrealiteit’ van het CPB, die de nadruk legt op financiële aspecten, ten koste van effecten op welzijn en natuur.
JA21 heeft besloten om tot 2030 minder te investeren in defensie dan de andere partijen, met een extra investering van 4 miljard euro. Dit betekent dat er in de laatste jaren nog 15 miljard extra nodig is.
Ten koste van iets anders
Bijna alle partijen hebben ervoor gekozen om het begrotingstekort niet te hoog op te laten lopen, wat inhoudt dat de verhoogde defensie-uitgaven ten koste gaan van andere uitgaven. De aangekondigde keuzes variëren aanzienlijk.
GroenLinks-PvdA, D66 en Volt willen de belastingen voor bedrijven en hoge vermogens aanzienlijk verhogen, terwijl ze de belasting op inkomen en arbeid verlagen.
GroenLinks-PvdA laat de lasten voor bedrijven met meer dan 23 miljard euro stijgen, en de vermogens- en winstbelasting met zo’n 20 miljard euro. D66 mikt op een extra 8 miljard van bedrijven en 22 miljard uit vermogen en winst.
JA21, daarentegen, kiest voor een verlaging van 5 miljard euro op de opbrengsten van bedrijven en laat de belasting op werk en inkomen met 2,5 miljard euro stijgen, wat leidt tot een toenemende vermogensongelijkheid.
De VVD kiest voornamelijk voor bezuinigingen en wil 9 miljard euro minder aan zorg uitgeven dan aanvankelijk gepland.
Eigen risico omhoog
De meeste partijen hebben de plannen om het eigen risico te halveren geschrapt. D66, NSC, SGP en ChristenUnie houden het op het huidige niveau van 385 euro, terwijl VVD, CDA, Volt en JA21 het eigen risico geleidelijk verhogen naar 440 euro. GroenLinks-PvdA en BBB handhaven de halvering.
Daarnaast verhogen verschillende partijen de eigen bijdrage in de langdurige zorg en bevriezen VVD, D66, SGP, CU en JA21 het basispakket van de zorgverzekering, zonder nieuwe behandelingen te vergoeden. CDA houdt een mogelijkheid open voor aanvullende behandelingen.
Wat doet dit voor jouw portemonnee?
De plannen van de meeste partijen leiden tot een lichte stijging van de koopkracht, met jaarlijks een toename van iets meer of minder dan 1 procent. GroenLinks-PvdA springt eruit, met een verwachte stijging van de koopkracht van 2,3 procent.
Dit voordeel komt vooral terecht bij huishoudens met een lager inkomen door een verhoging van het minimumloon en een lagere zorgpremie. Ook wil GroenLinks-PvdA de inkomstenbelasting herzien door vijf tarieven in te voeren voor verschillende inkomensgroepen, wat gunstig is voor lagere inkomens maar hogere inkomens meer laat betalen.
Het CDA beoogt ook meer belastingheffing, door zowel het lage als het hoge btw-tarief te verhogen, wat leidt tot hogere prijzen voor boodschappen. Het lage btw-tarief stijgt van 9 naar 9,11 procent en het hoge tarief van 21 naar 21,3 procent, wat huishoudens in 2030 600 miljoen euro extra zal kosten.
Bovendien verlaagt het CDA voor veel groepen de inkomstenbelasting, maar hogere inkomens zullen meer belasting betalen. Vanaf een bruto-inkomen van 70.000 euro wil het CDA dat mensen meer dan de helft van hun inkomen afdragen, namelijk 51,01 procent in 2030.
Wonen, wonen, wonen
Een centraal thema in deze verkiezingen is de woningbouw. De meeste partijen willen de bouw van huizen stimuleren. VVD, NSC, D66, CDA, CU en Volt streven naar meer woningbouwsubsidies, terwijl GroenLinks-PvdA, NSC, D66, CU en Volt ook belastingvoordelen voor woningcorporaties willen creëren om hen meer financiële ruimte te geven voor bouwprojecten.
SGP, JA21 en BBB hebben echter geen plannen ingediend die volgens het CPB tot meer woningbouw zouden leiden.
Hypotheekrenteaftrek
Met betrekking tot de hypotheekrenteaftrek willen vijf van de tien partijen het belastingvoordeel voor huiseigenaren afschaffen. Volt streeft ernaar dit op korte termijn te doen, binnen de komende kabinetsperiode.
De overige partijen kiezen voor een langzame afbouw, om huiseigenaren niet te confronteren met onzekere situaties. GroenLinks-PvdA en D66 stellen een periode van 12 jaar voor, de ChristenUnie 15 jaar en het CDA zelfs 30 jaar.
