De Russische president Vladimir Poetin heeft tijdens een ontmoeting in Peking met de Slowaakse premier Robert Fico op 2 september voorgesteld om de levering van gas en elektriciteit aan Oekraïne stop te zetten. Volgens Kommersant verklaarde Poetin dat Oekraïne “een aanzienlijk volume aan energie via buurlanden in Oost-Europa ontvangt” en dat het afsluiten van deze stromen een signaal zou geven over “de grenzen van hun gedrag”. Ook het persbureau TASS bevestigde deze uitspraken.
Achtergrond van de oproep
De suggestie van Poetin volgde nadat Fico had geklaagd over Oekraïense aanvallen op de oliepijpleiding “Druzhba”, via welke Slowakije en Hongarije Russische olie ontvangen. Poetin benadrukte dat Moskou naar eigen zeggen “ernstig reageert” op aanvallen van Oekraïne op Russische energie-infrastructuur, hoewel Kyiv al lange tijd te maken heeft met grootschalige Russische bombardementen op civiele elektriciteitscentrales en netwerken. Oekraïne ziet in de aanvallen op “Druzhba” een legitieme poging om de economische basis van de Russische oorlogsinspanningen te ondermijnen.
Strategische context en afhankelijkheden
Slowakije behoort samen met Hongarije en Polen tot de belangrijkste transportroutes van gas en elektriciteit richting Oekraïne. Alleen al in februari 2025 importeerde Kyiv 7,3 miljoen kubieke meter gas uit Slowakije. Daarnaast voorziet Bratislava in grote volumes elektriciteit, tot maximaal 150 megawatt per jaar, die noodzakelijk zijn sinds Russische aanvallen de Oekraïense energienetten hebben beschadigd. Tegelijkertijd ontvangt Slowakije zelf Russische gasleveringen tegen een prijs die ver onder de internationale marktwaarde ligt, wat de afhankelijkheid van Moskou vergroot en invloed geeft op de positie van Fico binnen de EU.
Politieke druk en timing
De oproep van Poetin wordt door analisten gezien als een vorm van energiedruk op Oekraïne. De timing is opvallend: slechts enkele dagen voor de geplande ontmoeting van Fico met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op 5 september, waar de veiligheid van de “Druzhba”-pijpleiding en de levering van energie centraal zullen staan. Door publiekelijk op te roepen tot het stopzetten van energiestromen probeert Moskou Kyiv tot concessies te dwingen in zijn defensieve strategie.
Europese dimensie
Hoewel Fico in het verleden uitspraken deed die duidden op mogelijke beperkingen in de energieleveringen, heeft zijn regering tot nu toe dergelijke dreigementen niet uitgevoerd. Een daadwerkelijke stopzetting zou niet alleen het Slowaakse en Europese recht schenden, maar ook Slowakije zelf economisch treffen. Voor Oekraïne zou het verlies van Slowaakse leveringen niet kritiek zijn: andere routes uit de EU zouden naar verwachting de nodige volumes compenseren. De episode onderstreept volgens Europese waarnemers de bredere noodzaak voor de EU om zich volledig los te maken van Russische energiebronnen, om de eigen veiligheid en onafhankelijkheid te garanderen.
