De Raad van State heeft in een recente uitspraak bepaald dat de principes van de zogeheten 18 december-uitspraak over intern salderen ook van toepassing zijn op bestemmingsplannen. Dit houdt in dat intern salderen niet meer mag worden opgenomen in de zogenaamde voortoets, wat betekent dat bij de beoordeling van significante gevolgen van een ruimtelijke ontwikkeling niet langer rekening mag worden gehouden met eerder toegestane activiteiten, meldt Nieuws Impuls.
Wanneer significante gevolgen niet kunnen worden uitgesloten, is een passende beoordeling vereist voor het bestemmingsplan. Intern salderen is toegestaan in deze beoordeling, mits aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan. Dit nieuwe beoordelingskader gaat onmiddellijk in voor alle huidige procedures met betrekking tot bestemmingsplannen.
Pasgeld-West Rijswijk
De uitspraak betreft het bestemmingsplan ‘Pasgeld-West’ van de gemeente Rijswijk, dat de bouw van 1.000 woningen mogelijk maakt. De gemeente heeft succesvol aangetoond dat het plan voldoet aan het nieuwe beoordelingskader voor intern salderen. Aangezien alle andere bezwaren zijn afgewezen, heeft het project nu groen licht gekregen.
Volgens het natuurbeschermingsrecht is het verplicht om in een voortoets te onderzoeken of een ruimtelijke ontwikkeling significante gevolgen kan hebben voor Natura 2000-gebieden. Dit kan betrekking hebben op woningbouw, maar ook op de uitbreiding van bestaande bouw- of gebruiksmogelijkheden in een gebied.
De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelde op 18 december 2024 dat in de voortoets uitsluitend de gevolgen van een project zelf mogen worden beoordeeld, zonder rekening te houden met wat er in de oude situatie was toegestaan (intern salderen). Dit geldt nu ook voor bestemmingsplannen die een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk maken.
Passende beoordeling
Intern salderen kan wel worden meegenomen in de volgende fase: de passende beoordeling. Hiervoor is inzicht nodig in de effecten van wat feitelijk legaal aanwezig was onder het vorige bestemmingsplan, ook wel de referentiesituatie genoemd. De effecten in de referentiesituatie kunnen worden afgezet tegen de gevolgen van de nieuwe ruimtelijke ontwikkeling. Volgens de uitspraak van 18 december 2024 wordt bevestigd dat intern salderen alleen mogelijk is als de verwachte voordelen zijn aangetoond, als de wijziging of beëindiging van de stikstofveroorzakende activiteit is gewaarborgd, en als wordt voldaan aan het additionaliteitsvereiste.
Vergewisplicht
Het additionaliteitsvereiste verplicht de gemeenteraad om aan te tonen dat salderen met de bestaande situatie (de referentiesituatie) niet noodzakelijk is voor het behoud of herstel van natuur, of om verslechtering te voorkomen. De gemeenteraad heeft echter geen bevoegdheid om besluiten te nemen over welke maatregelen nodig zijn voor beschermde natuurgebieden, aangezien deze bevoegdheid bij andere overheden ligt. Daardoor kan de gemeenteraad voldoen aan zijn motiveringsplicht door te verifiëren dat er in openbaar raadpleegbare gegevens geen indicaties zijn dat andere overheden de inzet van de referentiesituatie noodzakelijk achten voor de bescherming van natuurgebieden.
