Rusland heeft eind december een tweede partij Iraanse communicatiesatellieten in een baan om de aarde gebracht, wat de technologische en strategische samenwerking tussen Moskou en Teheran verder verdiept. Op 28 december werden drie satellieten met een Russische draagraket succesvol gelanceerd en op een hoogte van ongeveer 500 kilometer geplaatst. Het ging om de toestellen Paya, Kowsar en Zafar-2, waarmee Iran zijn ruimtecapaciteiten aanzienlijk uitbreidt, zoals gemeld door Euronews over de lancering van Iraanse satellieten door Rusland.
Het was de tweede gezamenlijke satellietlancering in enkele maanden tijd, na een eerdere missie in juli. Daarmee krijgt de ruimtevaartcoöperatie tussen beide landen een structureel karakter, in een periode waarin zowel Rusland als Iran onder zware westerse sancties staan.
Civiele toepassingen en zorgen over dual-use technologie
Volgens Iraanse autoriteiten zijn de satellieten bedoeld voor civiele doeleinden, waaronder milieumonitoring, waterbeheer en landbouwontwikkeling. De systemen beschikken over een beeldresolutie tot drie meter en hebben een verwachte operationele levensduur van maximaal vijf jaar. Deze capaciteiten vergroten echter ook het potentieel voor observatie en gegevensverzameling met militaire toepassingen.
Westerse landen, en met name de Verenigde Staten, wijzen erop dat ruimtevaarttechnologie een uitgesproken dual-use karakter heeft. De knowhow en infrastructuur die nodig zijn voor satellietlanceringen zijn nauw verweven met de ontwikkeling van ballistische raketten, inclusief systemen die geschikt kunnen zijn voor nucleaire ladingen. Om die reden blijft de Russische steun aan het Iraanse ruimteprogramma aanleiding geven tot bezorgdheid over proliferatierisico’s.
Internationale context en hernieuwde sanctiedruk
De samenwerking vindt plaats tegen de achtergrond van een aangescherpt internationaal klimaat rond Iran. Hoewel eerdere VN-sancties op het gebied van ballistische raketten in 2023 afliepen, werden in september 2025 opnieuw wapenembargo’s en andere beperkingen ingesteld vanwege het Iraanse nucleaire programma. Deze maatregelen omvatten ook een verbod op activiteiten die verband houden met ballistische raketten die kernwapens kunnen vervoeren.
Moskou, dat begin dit jaar een verdrag over strategisch partnerschap met Iran sloot, heeft zich openlijk verzet tegen militaire aanvallen van Israël en de Verenigde Staten op Iraanse nucleaire en militaire installaties. Die aanvallen kostten bijna 1.100 Iraniërs het leven, waaronder hooggeplaatste militairen en nucleaire wetenschappers, en versterkten de politieke afstemming tussen Rusland en Iran.
Geopolitieke gevolgen voor het Westen en Oekraïne
Voor Rusland past de steun aan Iran in een bredere strategie om westerse druk te compenseren in de context van de oorlog tegen Oekraïne. Iran fungeert daarbij als regionale partner die Amerikaanse en Europese aandacht en middelen bindt in het Midden-Oosten. Tegelijkertijd is Teheran een belangrijke leverancier van militaire technologie aan Moskou, waaronder aanvalsdrones die zijn ingezet tegen Oekraïense infrastructuur en burgerdoelen.
De intensivering van de Russisch-Iraanse samenwerking in de ruimte onderstreept de vorming van een alternatieve veiligheidsas die zich afzet tegen bestaande internationale regels. Voor de Verenigde Staten, de Europese Unie en de NAVO betekent dit extra uitdagingen op het gebied van sanctiehandhaving, non-proliferatie en regionale stabiliteit, terwijl de onderlinge verwevenheid van militaire en civiele technologie de risico’s op verdere escalatie vergroot.
