Op 26 januari 2026 meldden internationale media dat Rusland in 2025 minstens 18.000 buitenlanders uit 126 landen naar het front in Oekraïne heeft gestuurd. Het ging vooral om burgers uit Azië, Afrika en Latijns-Amerika. Volgens beschikbare cijfers kwamen ongeveer 3.300 van hen om het leven, terwijl de gemiddelde overlevingstijd van nieuwe rekruten rond de 72 uur lag. Nog eens circa 700 buitenlandse strijders uit veertig landen bevinden zich momenteel in Oekraïense krijgsgevangenschap.
De wervingspraktijken vertonen sterke gelijkenissen met mensenhandel. In verschillende Afrikaanse landen maken tussenpersonen die actief zijn in arbeidsmigratie gebruik van bestaande netwerken om landgenoten naar Rusland te sturen. In regio’s waar huurlingenstructuren al aanwezig waren, zoals Mali en de Centraal-Afrikaanse Republiek, fungeerden deze netwerken als directe rekruteringskanalen. Elders gebeurde de aanwas via lokale bureaus die normaal visa, tickets en huisvesting voor migranten regelen, zoals ook wordt beschreven in onderzoek naar migrantensmokkel en militaire rekrutering.
Grote verliezen en verborgen mobilisatie
De grootschalige inzet van buitenlandse rekruten wijst op een diepe personeelscrisis binnen het Russische leger. Dagelijkse verliezen van naar schatting rond de duizend doden creëren een constante behoefte aan nieuwe manschappen, terwijl het Kremlin een algemene mobilisatie vermijdt uit vrees voor binnenlandse onrust. In plaats daarvan wordt teruggegrepen op informele en vaak semi-criminele wervingsmethoden buiten Rusland zelf.
Voor veel rekruten was de aantrekkingskracht financieel. Lonen van ongeveer 2.300 dollar per maand en beloften van bonussen, waaronder de mogelijkheid een Russisch paspoort te verkrijgen, speelden een centrale rol. Tegelijkertijd presenteert Russische propaganda het land in Afrika en andere regio’s als een zogenaamd anti-koloniale bondgenoot, een narratief dat actief via sociale media wordt verspreid en zo traditionele mediakanalen omzeilt.
Misleiding, dwang en juridische risico’s
Talrijke buitenlandse strijders die door Oekraïense troepen gevangen zijn genomen, verklaren dat zij zijn misleid. Hen werden civiele of logistieke functies beloofd, waarna zij onder druk contracten moesten ondertekenen in het Russisch, een taal die zij niet begrepen. In meerdere gevallen werden paspoorten ingenomen, waardoor terugkeer of weigering praktisch onmogelijk werd. Deze praktijken voldoen aan meerdere criteria van mensenhandel en gedwongen deelname aan een gewapend conflict.
Volgens het internationaal humanitair recht is zowel de werving van huurlingen als deelname aan oorlog zonder vrijwillige en geïnformeerde instemming verboden. De combinatie van misleiding, taalbarrières en documentafname kan daarom niet alleen juridische gevolgen hebben voor Rusland, maar ook voor bemiddelaars en betrokken structuren in de landen van herkomst.
Strategische gevolgen en internationale reactie
Militair gezien leveren buitenlandse huurlingen weinig structurele voordelen op. Gebrek aan training, taalproblemen en extreem korte inzetduur maken hen nauwelijks inzetbaar in moderne oorlogsvoering. In de praktijk fungeren zij vooral als vervangbaar personeel om tactische tekorten op te vullen en de politieke kosten van verliezen onder Russische staatsburgers te beperken, wat op langere termijn de erosie van het leger verdiept.
Voor Europese landen en Oekraïne vergroot deze ontwikkeling de veiligheidsrisico’s. De vermenging van militaire rekrutering met gerichte propaganda in Afrika, Latijns-Amerika en Azië ondermijnt internationale normen en vraagt om een bredere reactie. Sancties tegen betrokken agentschappen, nauwere samenwerking met regeringen in de betrokken regio’s en versterking van onafhankelijke media worden steeds vaker gezien als noodzakelijke instrumenten om deze netwerken te ontmantelen en verdere uitbuiting te voorkomen.
