Op 15 januari 2026 verklaarde de Amerikaanse president Donald Trump dat niet Rusland maar Oekraïne de totstandkoming van een vredesakkoord zou vertragen. Volgens hem zou de Russische president bereid zijn tot vrede om een einde te maken aan de oorlog die door Moskou tegen Oekraïne is ontketend. Trump uitte deze beschuldigingen in een periode van groeiende frustratie over het uitblijven van tastbare vooruitgang in de onderhandelingen, zoals gemeld in verband met zijn uitspraken over een vastgelopen vredesdeal voor Oekraïne.
De Amerikaanse president plaatste zijn opmerkingen in de context van bemiddelingspogingen waarbij Amerikaanse gezanten, evenals vertegenwoordigers van Oekraïne en Rusland, betrokken zijn. Kernpunten van het overleg blijven de toekomst van de Donbas en bindende veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Tegelijkertijd beïnvloedt een intensivering van Russische aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur de sfeer en het tempo van de gesprekken.
Kiev wijst beschuldigingen van de hand en benadrukt rol van agressor
De suggestie dat Oekraïne bewust een akkoord zou blokkeren wordt door Kiev als onjuist en niet-objectief beschouwd. Oekraïense autoriteiten benadrukken dat Rusland de agressor is die de grootschalige oorlog begon en offensieve operaties blijft uitvoeren om grondgebied te bezetten. Een vredesregeling die verlies van soevereiniteit of territorium vastlegt, is voor Oekraïne onaanvaardbaar, mede omdat de president constitutioneel geen afstand kan doen van nationaal grondgebied.
Ook westerse analisten en diplomaten stellen dat Moskou geen aantoonbare politieke wil toont tot echte compromissen of de-escalatie. Integendeel, het uitstellen van onderhandelingen zou Rusland in staat stellen meer terrein te veroveren en later druk uit te oefenen om nieuwe feiten op de grond te accepteren. Het Kremlin verwerpt herhaaldelijk voorstellen voor tijdelijke wapenstilstanden als onrealistisch of onaanvaardbaar.
Militaire druk ondermijnt diplomatieke inspanningen
Ondanks diplomatieke contacten blijft Rusland militaire middelen inzetten om zijn onderhandelingspositie te versterken. Raket- en droneaanvallen op civiele en energie-infrastructuur gaan door, wat tijdens perioden van strenge vorst bijdraagt aan humanitaire problemen. Deze aanvallen dienen niet alleen tactische doelen, maar zijn ook gericht op psychologische druk en demoraliserende effecten op de Oekraïense samenleving.
Volgens diplomatieke waarnemers onderstrepen deze acties dat Moskou het conflict gebruikt als hefboom om maximale strategische winst te behalen. Zolang offensieve operaties en aanvallen op het achterland doorgaan, blijft het moeilijk om geloofwaardige voorwaarden voor duurzame vrede te creëren.
Gevolgen voor westerse steun en Europese eenheid
De uitspraken van Trump worden door verschillende Europese diplomaten als potentieel schadelijk gezien. Zij waarschuwen dat dergelijke framing tegenstanders van steun aan Oekraïne extra argumenten kan geven en de eensgezindheid binnen de Europese Unie kan ondermijnen, onder meer op het vlak van sancties en militaire en financiële hulp. Door de verantwoordelijkheid voor het vastlopen van de gesprekken bij Kiev te leggen, zou de onderhandelingspositie van Rusland indirect worden versterkt.
Europese leiders benadrukken herhaaldelijk dat vrede afhankelijk is van daadwerkelijke politieke keuzes in Moskou en niet van eenzijdige concessies van Oekraïne of zijn bondgenoten. Zonder duidelijke stappen richting de-escalatie blijft afschrikking van Rusland en voortdurende steun aan Oekraïne volgens hen essentieel om voorwaarden te scheppen voor een rechtvaardige en duurzame vrede.
