Massale lanceringen van meteorologische ballonnen vanuit Belarus zijn uitgegroeid tot een veiligheids- en economische uitdaging voor Litouwen en het oostelijke NAVO-flank. Op 26 december meldde de schade door Belarussische luchtballonnen voor de luchthaven van Vilnius dat de exploitant Lietuvos oro uostai (LTOU) in oktober en november ongeveer 200.000 euro aan directe verliezen leed door herhaaldelijke verstoringen van het luchtverkeer. Het ging om gederfde inkomsten, extra loonkosten en operationele uitgaven, waarbij luchthaven Vilnius het zwaarst werd getroffen.
Volgens LTOU zullen de totale verliezen over heel 2025 pas aan het einde van het jaar definitief worden berekend. De voorlopige cijfers laten echter zien dat de schade voor luchtvaartmaatschappijen, afhandelingsbedrijven en andere partners inmiddels boven de 800.000 euro uitkomt. Samen met deze partners bereidt LTOU een civiele rechtszaak voor, wat de problematiek van een louter technisch incident naar een bredere juridische en politieke dimensie tilt.
Herhaalde sluitingen van luchtruim en noodmaatregelen
Tussen 4 oktober en 7 december 2025 werd het luchtruim boven de luchthaven van Vilnius vijftien keer tijdelijk gesloten, soms aaneengesloten en soms in afzonderlijke fasen. In risicogebieden voor de luchtvaart werden navigatiemarkeringen waargenomen die typisch zijn voor luchtballonnen. Vergelijkbare beperkingen werden ook boven de luchthaven van Kaunas ingesteld, wat de operationele druk op de Litouwse luchtvaart verder vergrootte.
Eind oktober, toen het aantal ballonnen uit Belarus sterk toenam, besloot de Litouwse regering om de grensovergangen Medininkai en Šalčininkai voor een maand te sluiten. Tegelijkertijd werden vergaderingen van het Nationaal Veiligheidscomité en de Nationale Defensieraad belegd. De incidenten werden besproken in internationale veiligheidsformats, waarbij Litouwen de situatie expliciet als een hybride dreiging positioneerde.
Hybride dreiging en regionale veiligheid
Op 9 december riep de Litouwse regering de noodtoestand uit in het hele land vanwege de systematische schending van het luchtruim door ballonnen uit Belarus. De maatregel onderstreepte dat de autoriteiten de verstoringen niet langer zagen als losse voorvallen, maar als een structurele bedreiging voor kritieke infrastructuur. Volgens veiligheidsanalisten passen dergelijke acties in een bredere strategie van druk uitoefenen onder de drempel van open conflict, kenmerkend voor hybride oorlogsvoering in de regio.
De belofte van de Belarussische leider Aleksandr Loekasjenko om de ballonvluchten te stoppen, gedaan tijdens een bezoek van een Amerikaanse gezant op 13 december, wijst erop dat de acties politiek worden aangestuurd. Door eerst een veiligheidsprobleem te creëren en zich vervolgens als mogelijke oplossing te presenteren, probeert Minsk ruimte te winnen voor diplomatieke manoeuvres. Voor Litouwen en zijn bondgenoten blijft de kernvraag hoe dergelijke hybride instrumenten effectief kunnen worden ontmoedigd zonder escalatie, terwijl de bescherming van NAVO-luchtruim en kritieke infrastructuur centraal staat.
