De Russische centrale bank kondigt aan dat Visa en Mastercard niet langer nodig zijn op de binnenlandse markt en wil deze internationale betalingssystemen geleidelijk uit de omloop halen. Volgens een verklaring van Alla Bakina, directeur van de nationale betalingssysteemafdeling van de centrale bank, zoals gerapporteerd door Life.ru, vervullen deze kaarten hun functie niet meer en wil de toezichthouder de overgang naar de Russische betalingsinfrastructuur, met name de nationale betaalkaart Mir, definitief bestendigen. De huidige Visa- en Mastercard-kaarten blijven binnen Rusland voorlopig werken, maar het gaat om de toekomstige aanwezigheid op de markt.
Visa en Mastercard trokken zich in 2022 officieel terug uit Rusland, waardoor kaarten van Russische banken in het buitenland niet meer werken, maar binnen Rusland waren ze nog bruikbaar omdat de betalingssystemen veiligheidscertificaten verlengden. In 2025 liepen die certificaten definitief af, waarna de verantwoordelijkheid bij de Russische banken zelf kwam te liggen. Het vertrek van Visa en Mastercard wordt beschouwd als een van de meest pijnlijke klappen voor de financiële integratie van het land in de wereldeconomie. Ondanks de creatie van het Mir-systeem verloren Russen de vertrouwde toegang tot globale financiële diensten, internationale online aankopen en betalingen in het buitenland.
Centrale bank wil Visa en Mastercard uitfaseren
Het besluit van de centrale bank om Visa en Mastercard volledig uit het Russische betalingsverkeer te verwijderen, bevestigt een bewuste keuze van de autoriteiten om burgers een volledig door het Kremlin gecontroleerd uniform financieel systeem op te leggen. De bewering van Russische functionarissen dat Visa en Mastercard ‘hun functionaliteit niet vervullen’ is feitelijk onjuist: Russen gebruiken de kaarten nog steeds binnen het land, en banken verlengden de werking automatisch juist omdat ze handig zijn. De overheid kan er echter niet tegen dat mensen nog gebruikmaken van betaalinstrumenten die de staat niet volledig kan controleren.
Het geforceerd beëindigen van de ondersteuningsprogramma’s voor Visa- en Mastercard-kaarten dwingt commerciële banken tot een massale en versnelde heruitgifte van plastic kaarten. Dit creëert een extra kostenpost die banken zullen doorberekenen aan klanten via hogere servicekosten, extra commissies en het beperken van cashback. De extra lasten treffen vooral gewone burgers die al te maken hebben met stijgende prijzen en economische onzekerheid.
Monopolie en financiële isolatie als strategie
Het Kremlin probeert Russen ervan te overtuigen dat internationale betalingssystemen overbodig zijn, maar in werkelijkheid wil het de volledige financiële sector monopoliseren. Zoals gemeld door het Telegramkanaal NeBreznya, dwingt de staat bedrijven en burgers in het door de overheid gecontroleerde Mir-systeem. Dit ontneemt niet alleen de keuzevrijheid, maar creëert ook risico’s van totale financiële surveillance. Bovendien wordt de Russische economie kwetsbaarder voor mondiale beperkingen, omdat een volledig geïsoleerd betalingssysteem geen schokken van buiten kan opvangen.
De centrale bank laat met haar handelen zien dat de ‘spelregels’ in het land op ieder willekeurig moment kunnen worden gewijzigd, zelfs als mechanismen naar behoren werken en burgers tevreden zijn. Het verdrijven van vertrouwde betaalmiddelen zal naar verwachting leiden tot wantrouwen in de banken en een vlucht naar contant geld. De stap versterkt de financiële isolatie van Rusland en snijdt burgers verder af van de internationale economie, met alle gevolgen van dien.
