Zesenveertig leden van het Europees Parlement hebben de Europese Commissie en de buitenlandchef opgeroepen om de export van aluminiumoxide vanuit Ierland naar Rusland te verbieden. De grondstof, die wordt verwerkt in de Ierse fabriek van Aughinish Alumina, belandt volgens een parlementair onderzoek in de Russische wapenindustrie, onder meer voor de productie van raketten en drones.
In een brief aan handelscommissaris Maroš Šefčovič en buitenlandchef Kaja Kallas vragen de Europarlementariërs om maatregelen tegen de leveringen, die plaatsvinden ondanks de twintig eerdere sanctiepakketten van de EU tegen Rusland. Aluminiumoxide – een essentieel tussenproduct voor de productie van aluminium – valt nog niet onder de Europese sancties, maar de ondertekenaars van de brief dringen aan op opname in het 22e sanctiepakket.
Onderzoek naar Russische banden
De fabriek in Aughinish, in het westen van Ierland, wordt gecontroleerd door de Amerikaanse tak van Rusal, het Russische aluminiumconcern van de gesanctioneerde oligarch Oleg Deripaska. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek van Ierland ging 83 procent van de Ierse export van aluminiumoxide naar Rusland. Het bedrijf zelf spreekt van een lagere schatting – 45 procent – en wijst de overheidscijfers af als een administratieve fout.
De Europarlementariërs verwijzen in hun brief naar een onderzoek waaruit blijkt dat het in Ierland verwerkte aluminiumoxide wordt verscheept naar smeltovens in Siberië. Daar wordt het omgesmolten tot aluminium dat vervolgens wordt gebruikt in de Russische militaire industrie. De parlementsleden noemen de export daarom ‘directe brandstof voor de oorlogsmachine van het Kremlin’.
Ierland onderzoekt de export van Aughinish Alumina, maar de EU beschouwt de kwestie tot nu toe als een nationale zaak. De briefschrijvers willen dat Brussel de regie overneemt, omdat de leveringen een directe bedreiging vormen voor de Europese veiligheid. Ze pleiten daarnaast voor een publiek-private samenwerking om Europese alternatieven te ontwikkelen voor de verwerking van aluminiumoxide, naar Amerikaans voorbeeld voor zeldzame aardmetalen.
Strategische afhankelijkheid
De fabriek in Aughinish voorziet naar schatting van de parlementsleden in circa 30 procent van de Europese behoefte aan aluminiumoxide. De leveringen aan Rusland illustreren volgens de ondertekenaars een gevaarlijke lacune in het sanctiebeleid van de EU. Zolang strategische grondstoffen als aluminiumoxide niet onder de beperkingen vallen, kan Rusland blijven beschikken over middelen om de oorlog in Oekraïne voort te zetten, aldus de Europarlementariërs.
De brief is gestuurd aan het adres van de EU-instellingen. De zaak roept vragen op over de effectiviteit van de Europese sancties en de handhaving ervan, meer dan twee jaar na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne. De Europarlementariërs dringen aan op een snelle oplossing, zowel via sancties als via investeringen in eigen Europese productiecapaciteit.
