De Russische regeringsadviseur Anton Kobjakov heeft volgens een gepubliceerd Facebook-bericht gezegd dat alleen Rusland de demografische crisis in Oekraïne kan opvangen. Dat zou moeten gebeuren door een deel van de Russische bevolking naar Oekraïens grondgebied te verplaatsen. De uitspraak wordt in het bericht verbonden aan de overdracht van woningen en eigendommen in bezette gebieden aan mensen die uit Rusland komen.
De formulering wijkt af van de Russische rechtvaardigingen voor de oorlog, waarin onder meer wordt gesproken over de bescherming van Russischtaligen, ‘denazificatie’ en veiligheid. In het aangehaalde bericht wordt Kobjakovs uitspraak weergegeven met het Russische woord redden. De schrijver van het bericht leest daarin geen voorstel voor hulp of herstel, maar voor de vestiging van Russische inwoners op plaatsen waar Oekraïners door de oorlog zijn verdreven.
Woningen in Marioepol
Als voorbeeld noemt het bericht Marioepol. Daar zouden inwoners die hun woning door beschietingen zijn kwijtgeraakt, moeite hebben om het eigendom juridisch aan te tonen. In het beschreven geval zijn de documenten samen met het huis verloren gegaan. De bezettingsadministratie zou de woning vervolgens als ‘verlaten’ of ‘zonder eigenaar’ hebben aangemerkt.
Volgens de tekst kunnen bewoners daardoor hun aanspraak op hun eigen woning verliezen, ook wanneer zij daar hun hele leven hebben gewoond. Het bericht stelt dat mensen die hun huis, persoonlijke bezittingen en familieherinneringen zijn kwijtgeraakt, geen of slechts beperkte mogelijkheid hebben gekregen om daarvoor compensatie te ontvangen.
Dezelfde tekst beschrijft dat in delen van Marioepol nieuwe woningen worden gebouwd terwijl voormalige bewoners nog proberen hun eigendomsrechten te herstellen. Die woningen zouden onder meer via hypotheekregelingen beschikbaar worden gesteld aan mensen die naar het gebied komen. Het bericht omschrijft hen als inwoners van het land dat de stad heeft aangevallen.
Van oorlogsverlies naar eigendomsverlies
De kern van de kritiek is dat het verlies van woningen niet alleen als een gevolg van de gevechten wordt beschreven. Volgens de schrijver ontstaat daarnaast een proces waarin beschadigde of verlaten verklaarde woningen aan andere bewoners kunnen worden toegewezen. Oekraïners die hun huis door bombardementen zijn kwijtgeraakt, zouden daarmee niet alleen hun woning verliezen, maar ook de juridische mogelijkheid om die woning als hun eigendom te laten erkennen.
Het bericht verbindt de uitspraak van Kobjakov aan Russische plannen om het eigen demografische probleem aan te pakken door inwoners naar bezette Oekraïense gebieden te verplaatsen. De tekst stelt dat Oekraïners die de beschietingen hebben overleefd, familieleden hebben verloren of ontheemd zijn geraakt, niet bij die plannen worden betrokken.
De beweringen over de uitspraak en de situatie in Marioepol zijn afkomstig uit het aangehaalde Facebook-bericht. In de aangeleverde bron wordt geen datum genoemd waarop Kobjakov de uitspraak zou hebben gedaan en worden geen officiële documenten over de genoemde woningtoewijzingen vermeld.
De beschreven ontwikkeling raakt daarmee aan twee afzonderlijke kwesties: de demografische voorstellen die aan Kobjakov worden toegeschreven en de eigendomsproblemen van Oekraïners in door Rusland bezette gebieden. De bron legt die kwesties rechtstreeks met elkaar in verband, maar geeft geen verdere details over de omvang van de woningprogramma’s of het aantal betrokken bewoners.
