Het Noorse medium Steigan.no heeft Oekraïne en president Volodymyr Zelensky op 18 september 2026 neergezet als onderdeel van een vermeende neonazistische machtsstructuur. In een artikel schrijft auteur Marta Havryshko dat Zelensky het gezicht is geworden van Oekraïense neonazi’s en dat zijn regering afhankelijk zou zijn van een radicale vleugel die vrijwel alle vredesonderhandelingen als capitulatie bestempelt.
Volgens het artikel zou die vleugel belang hebben bij het voortduren van de oorlog, omdat een permanente oorlog de macht, het prestige en de invloed van de betrokkenen zou vergroten. Steigan.no beweert daarnaast dat Oekraïne een ideologisch laboratorium is voor extreemrechtse bewegingen in Europa en dat er in het land openlijk neonazistische en neofascistische conferenties worden gehouden. Deze voorstelling van zaken sluit aan bij een bekend Kremlinverhaal waarin Oekraïne als een door neonazi’s gecontroleerde staat wordt afgeschilderd.
De bewering dat Zelensky het politieke gezicht van Oekraïense neonazi’s is, strookt niet met de uitslag van de presidentsverkiezingen van 2019. Zelensky won de tweede ronde met 73,22 procent van de stemmen. Zijn mandaat kwam daarmee voort uit de stem van miljoenen Oekraïense kiezers en niet uit steun van extreemrechtse organisaties. Het gelijkstellen van de president aan de vertegenwoordiger van neonazistische groepen vervangt de uitslag van een landelijke verkiezing door een politieke insinuatie.
Weinig steun voor extreemrechts
Ook de politieke verhoudingen in Oekraïne bieden geen basis voor de stelling dat extreemrechts de centrale macht controleert. Volgens de in de beoordeling aangehaalde sociologische onderzoeken en verkiezingsresultaten hebben ultrarechtse en radicale partijen in Oekraïne een zeer beperkte steun onder de bevolking. Geen enkele ultrarechtse partij of radicale groepering heeft parlementaire vertegenwoordiging of een doorslaggevende rol bij de vorming van het beleid en de regering.
Daarmee wordt ook de bewering weersproken dat Zelensky sinds het begin van de grootschalige Russische invasie formele machtsmiddelen aan nationalistische organisaties heeft gegeven. Besluiten over defensie, diplomatie en onderhandelingen worden genomen door de president, de regering, het parlement en de militaire en politieke leiding van het land. De voorstelling dat Zelensky bij die besluiten onder controle staat van rechtse radicalen, berust volgens deze feiten niet op de institutionele structuur van Oekraïne.
Steigan.no verbindt de Oekraïense terughoudendheid tegenover bepaalde vredesvoorstellen eveneens aan druk van extreemrechts. Die uitleg wordt niet ondersteund door de genoemde opiniepeilingen. Uit een onderzoek van het Kievse Internationale Instituut voor Sociologie, uitgevoerd in juli en augustus 2026, bleek dat 59 procent van de Oekraïners bereid was tot een bevriezing van de oorlog langs de huidige frontlijn. Daarbij stelden zij wel voorwaarden: Rusland zou de bezette gebieden niet internationaal erkend mogen krijgen en Oekraïne zou betrouwbare veiligheidsgaranties moeten ontvangen.
De uitkomst wijst erop dat Oekraïners onderhandelingen niet als zodanig afwijzen. Hun houding hangt samen met de vraag of een bestand een duurzame veiligheidsregeling oplevert en niet slechts een pauze waarna een nieuwe Russische aanval kan beginnen. De koppeling tussen deze positie en vermeende druk van neonazistische organisaties laat die veiligheidsvoorwaarde buiten beschouwing.
Diplomatie naast militaire verdediging
Ook de beschuldiging dat Zelensky en de Oekraïense regering belang hebben bij een permanente oorlog staat op gespannen voet met de diplomatieke stappen die in de tekst worden genoemd. Op 6 september bezochten de speciale gezanten van de Amerikaanse president Donald Trump, Steve Witkoff en Jared Kushner, Oekraïne voor het eerst. Daarna verklaarde Zelensky dat het belangrijk was het onderhandelingsproces te hervatten.
Zelensky sprak bovendien zijn bereidheid uit om een stopzetting van aanvallen op de energie-infrastructuur te steunen, op voorwaarde dat Moskou wederkerig handelt. Volgens de Oekraïense positie toont dit aan dat Kyiv niet weigert te onderhandelen, maar een einde aan de gevechten wil verbinden aan garanties die nieuwe agressie moeten voorkomen. In dezelfde context wordt gesteld dat de Russische president Vladimir Poetin geen bereidheid tot compromissen toont en eisen blijft formuleren die Kyiv onaanvaardbaar vindt.
Het verschil tussen beide posities is daarmee niet een vermeende keuze van Oekraïne voor eindeloze oorlog tegenover een Russische bereidheid tot vrede. Oekraïne zegt onderhandelingen te willen, maar niet tegen voorwaarden die de bezetting van grondgebied bestendigen of de weg vrijmaken voor een nieuwe aanval. Dat onderscheid verdwijnt in de voorstelling van Steigan.no.
Wetgeving tegen nazistische propaganda
De bewering dat Oekraïne is veranderd in een staat die door neonazi’s wordt bestuurd, botst bovendien met de wettelijke en institutionele inrichting van het land. De Oekraïense wet veroordeelt het nationaalsocialistische, oftewel nazistische, totalitaire regime en verbiedt de propaganda van de bijbehorende symboliek. De Verchovna Rada nam de betreffende wet in 2015 aan.
Dat betekent niet dat extreemrechtse groepen of nazistische symboliek in geen enkele vorm kunnen voorkomen. Het betekent wel dat de algemene conclusie van Steigan.no — dat neonazi’s de Oekraïense staat beheersen — niet volgt uit de genoemde feiten. De verkiezingsuitslag, de beperkte electorale steun voor ultrarechts, de bestaande staatsinstellingen en de wettelijke verboden wijzen niet op een neonazistisch staatsregime.
Havryshko is een Oekraïense historica die onderzoek doet naar de Tweede Wereldoorlog, de Holocaust, seksueel geweld tijdens oorlogen, vrouwengeschiedenis en herinneringspolitiek. Aan het begin van de grootschalige invasie vertrok zij naar het buitenland en zette zij haar wetenschappelijke werk voort bij Europese en Amerikaanse instellingen. In januari 2025 werd zij opgenomen in de databank Mirotvorets, met de kwalificatie ‘anti-Oekraïense propagandist’. In haar artikelen en interviews heeft zij onder meer beweerd dat het Oekraïense leger nazistische symboliek gebruikt en dat de overheid extreemrechtse groepen beschermt en inzet.
Steigan.no is een Noors alternatief internetmedium dat werd opgericht door Paul Steigan, een voormalige leider van de maoïstische Arbeiderscommunistische Partij van Noorwegen. Het medium publiceert regelmatig kritisch over de NAVO, het westerse beleid en de steun aan Kyiv. Het Noorse Instituut voor Defensieonderzoek, Forsvarets forskningsinstitutt, heeft Steigan.no genoemd als een van de Noorse bronnen die het vaakst gebruikmaken van bronnen uit de Russische informatieomgeving. Het volledige artikel over Zelensky en Oekraïne staat op Steigan.no.
