Onderzoek toont fluctuaties in de bouwproductie in Nederland
De laatste BNA Conjunctuurmeting voor najaar 2025, uitgevoerd door Panteia in opdracht van de Koninklijke Bond van Nederlandse Architectenbureaus (BNA), onthult belangrijke ontwikkelingen binnen de Nederlandse architectuursector. Van de ondervraagde bureaus heeft 27% een groei in productie ervaren in de afgelopen drie maanden, terwijl een gelijk aantal een daling rapporteert. Bijna twee derde van de bureaus (63%) signaleert echter belemmeringen bij de productie, een percentage dat sinds het voorjaar van 2022 nagenoeg onveranderd is gebleven, meldt Nieuws Impuls.
De gemiddelde werkvoorraad bedraagt dit najaar 4,9 maanden, een lichte daling vergeleken met de 5,3 maanden in het voorjaar. Ongeveer 20% van de bureaus classificeert de werkvoorraad als groot, terwijl 29% dit als klein beschouwt.
Voorzichtig optimisme heerst in de sector
Vooruitkijkend is er een voorzichtig optimistisch beeld: 30% van de bureaus verwacht in het vierde kwartaal een toename van nieuwe opdrachten, en voor het gehele jaar 2025 voorziet 38% een stijging van het aantal opdrachten in vergelijking met 2024. Deze trend van gestage groei die sinds 2023 zichtbaar is, zet zich door.
Ook de omzetverwachtingen vertonen een positieve trend: 39% van de bureaus anticiperen op een omzetstijging voor het gehele jaar 2025, terwijl 20% een daling verwacht vergeleken met 2024. Bijna 40% van de bureaus verwacht daarnaast hogere tarieven, en geen enkel bureau verwacht een verlaging van de tarieven. Het personeelsbestand blijft naar verwachting grotendeels stabiel, hoewel bijna een vijfde van de bureaus groei voorzien.
Bureaus zien een toenemende vraag naar alle soorten opdrachten, met een nadruk op transformatie, renovatie, hergebruik en verduurzaming. Projectontwikkelaars worden het vaakst als groeimarkt aangemerkt. Het merendeel van de bureaus (50%) is echter niet actief voor klanten in de zorg en het onderwijs.
Toenemende regeldruk onder architecten
Naast de conjuncturele cijfers is er ook aandacht voor de stijgende regeldruk. De meeste bureaus ervaren belemmeringen bij vergunningverlening, milieuregelgeving en bezwaarprocedures. De administratieve lasten zijn hoog: ruim 60% van de bureaus besteedt 10% of meer van hun bedrijfsvoering aan het voldoen aan diverse verplichtingen, en bijna een kwart vermeldt dat dit zelfs 20% of meer bedraagt. Vooral kleinere bureaus ervaren een relatief hogere belasting. Een meerderheid van 71% verwacht dat de regeldruk de komende twee jaar zal toenemen.
Daarnaast blijkt dat vier op de tien bureaus actief deelnemen aan Europese of Nederlandse aanbestedingen, waarbij dit percentage sterk varieert per grootte van het bureau: bij bureaus met 5 fte of meer is dat 81%, terwijl het bij kleinere bureaus slechts 22% betreft. De belangrijkste redenen voor het niet deelnemen zijn een gebrek aan capaciteit, hoge deelname-eisen en -kosten. Gemiddeld draagt 8% van de omzet bij aan aanbestedingen, met een significant hoger percentage voor grotere bureaus (16%) in vergelijking met kleinere bureaus (5%).
