Van 9 tot 16 januari 2026 vinden in de territoriale wateren van Zuid-Afrika gezamenlijke marineoefeningen plaats onder de naam “Will for Peace”. Aan de manoeuvres nemen zowel lidstaten als partnerlanden van het uitgebreide BRICS Plus-format deel. Volgens de aangekondigde doelstellingen moeten de oefeningen de defensiesamenwerking versterken door gezamenlijke operaties ter beveiliging van de scheepvaart, betere interactie tussen bemanningen en het trainen van maritieme patrouilletaken, zoals beschreven in berichtgeving van de South China Morning Post.
Verwacht wordt dat China het bevel voert over de oefeningen, met deelname van onder meer Brazilië, Rusland, India, Zuid-Afrika, Iran, Indonesië en Ethiopië. Daarmee vormen de manoeuvres het eerste grootschalige gezamenlijke militaire initiatief binnen het uitgebreide BRICS Plus-kader, een duidelijke breuk met het oorspronkelijke karakter van het blok als overwegend geo-economisch samenwerkingsverband.
Van economische samenwerking naar veiligheidsdimensie
BRICS werd aanvankelijk gepositioneerd als platform voor economische coördinatie tussen opkomende economieën, maar heeft zich de afgelopen jaren steeds nadrukkelijker gericht op geopolitieke vraagstukken. De geplande marineoefeningen markeren een volgende fase, waarin ook militaire samenwerking en interoperabiliteit expliciet op de agenda komen. Chinese commentatoren hebben openlijk de verwachting uitgesproken dat deze demonstratieve samenwerking door Washington nauwlettend zal worden gevolgd.
Eerdere gezamenlijke oefeningen tussen Rusland, China en Iran vonden plaats buiten het BRICS-kader en hadden een beperkter karakter. Ook de trilaterale manoeuvres van Zuid-Afrika, Rusland en China in 2023 bleven relatief kleinschalig. In dat licht worden de oefeningen van januari 2026 gezien als een kwalitatieve stap richting structurelere veiligheidscoördinatie binnen BRICS Plus.
Strategische signalen en internationale context
Westerse militaire analisten wijzen erop dat veel oefenscenario’s formeel zijn gericht op antipiraterij, maar dat de deelname van Iran extra strategische lading geeft. De spanningen tussen Teheran en Washington zijn toegenomen na Amerikaanse luchtaanvallen op Iraanse nucleaire installaties in juni 2025, wat de regionale en mondiale betekenis van de manoeuvres vergroot. Voor China past de leiding over de oefeningen in een bredere strategie waarbij de Volksbevrijdingsleger zich steeds vaker presenteert als een mondiale actor met groeiende operationele reikwijdte.
Tegelijkertijd intensiveren de geopolitieke en geo-economische spanningen tussen de Verenigde Staten en China. Beijing profileert BRICS steeds nadrukkelijker als platform voor het mondiale Zuiden en als tegenwicht tegen door het Westen gedomineerde instituties. President Donald Trump heeft herhaaldelijk gewaarschuwd voor zware handelsmaatregelen indien BRICS concrete stappen zou zetten om de dominantie van de Amerikaanse dollar te ondermijnen, een ontwikkeling die volgens analyses van ua.news nauw samenhangt met de bredere strategische ambities van het blok.
BRICS als steeds duidelijker antiwesters platform
Binnen BRICS Plus spelen landen met autoritaire of hybride politieke systemen een dominante rol, met name China, Rusland en Iran. Hun gezamenlijke optreden op militair gebied versterkt het beeld van het blok als alternatief machtscentrum dat zich expliciet afzet tegen de Verenigde Staten en de Europese Unie. Voor andere leden zoals India, Brazilië en Zuid-Afrika blijft de balans tussen strategische autonomie en samenwerking met het Westen een delicate kwestie.
De marineoefeningen in Zuid-Afrikaanse wateren illustreren dat BRICS Plus niet langer uitsluitend een economisch forum is, maar zich ontwikkelt tot een platform waar ook veiligheids- en machtsprojectie centraal staan. Daarmee krijgt de politicus-economische samenwerking een steeds duidelijker militaire dimensie, met implicaties voor regionale stabiliteit en het bredere internationale machtsevenwicht.
