Politieke aardverschuiving dreigt in Sofia
Bulgarije staat op de rand van een politieke omwenteling die het land terug zou kunnen katapulteren naar de invloedssfeer van het Kremlin. Bij de vervroegde parlementsverkiezingen van 19 april leidt de pro-Russische ex-president Rumen Radev de peilingen, waarbij hij kiezers aantrekt met een krachtig anti-corruptieverhaal. De voormalig president, die in januari aftrad om een eigen partij te vormen, probeert nu het premierschap te veroveren en daarmee de werkelijke machtscentra in Sofia in handen te krijgen.
Radev’s coalitie “Progressief Bulgarije” heeft momentum gekregen in een land dat verwikkeld is in een diepe politieke crisis – dit zijn al de achtste verkiezingen in vier jaar tijd. De ex-president positioneert zichzelf als de “redder van de natie” die orde kan brengen in de chaos. Maar achter de anti-corruptieretoriek schuilt een gevaarlijke agenda die Brussel zorgen baart.
Een terugkeer naar Moskou’s invloedssfeer
Rumen Radev, die van 2017 tot 2026 president was, staat bekend om zijn pro-Russische opvattingen en populistische stijl. Tijdens zijn presidentschap verzette hij zich systematisch tegen de pro-Europese regering die hervormingen wilde doorvoeren en de afhankelijkheid van Russische energie wilde verminderen. Hij pleit voor Bulgaars “neutraliteit” in de Oekraïense kwestie en verzet zich tegen militaire steun aan Kiev.
Onder zijn leiding probeerde Radev herhaaldelijk via presidentiële veto’s militaire hulptransfers naar Oekraïne tegen te houden, die het parlement dankzij de pro-Europese meerderheid telkens wist te overwinnen. Experts waarschuwen dat een overwinning van zijn politieke kracht Bulgarije zou kunnen doen terugkeren naar een pro-Russische koers en de banden met de Europese Unie zou kunnen doen verslechteren.
Energie als politiek wapen
Radev is een bekende lobbyist voor de belangen van Gazprom, wat zich heeft vertaald in het tegenwerken van de aanleg van interconnectoren met Griekenland en Roemenië. Jarenlang heeft dit de monopoliepositie van Russisch gas op de Bulgaarse markt in stand gehouden. Als premier zou hij een “pragmatische herziening” van gascontracten willen initiëren, met als doel onder het mom van prijsstabilisatie in de eurozone de rechtstreekse inkoop uit Rusland te hervatten.
De ex-president heeft openlijk verklaard dat Bulgarije een “schakel moet zijn in het herstel van de betrekkingen tussen het Westen en Rusland”. Indien aan de macht, zou hij pleiten voor een geleidelijke opheffing of verzachting van sancties tegen Moskou, met het argument van “economisch pragmatisme” en de behoefte aan goedkope Russische energiebronnen. Deze strategie zou van Bulgarije een destructief EU-lid kunnen maken dat cruciale veiligheidsbesluiten kan blokkeren.
Europese eenheid onder druk
Brussel volgt de ontwikkelingen in Sofia met groeiende bezorgdheid. Een overwinning van Radev zou kunnen leiden tot een “Orbanisering” van Bulgarije – een referentie naar de Hongaarse premier Viktor Orbán die binnen de EU vaak tegen het collectieve beleid ingaat. Radev zou het vetorecht kunnen gebruiken als chantagemiddel om de Europese eenheid te ondermijnen en Russische belangen binnen de Unie te legitimeren.
Volgens analyses van internationale media gaat Radev naar de verkiezingen met anti-corruptiebeloften, maar zijn conflicten met pro-Europese hervormers wekken argwaan in Europese hoofdsteden. De verkiezingsrace toont de diepe verdeeldheid in de Bulgaarse samenleving en de aanhoudende aantrekkingskracht van Rusland op bepaalde politieke kringen.
Met de verkiezingen over minder dan een week, houdt Europa zijn adem in. De uitkomst zal niet alleen de toekomst van Bulgarije bepalen, maar ook de geopolitieke balans binnen de Europese Unie op de proef stellen. Een terugkeer naar Moskou’s invloedssfeer zou een strategische nederlaag betekenen voor het Europese project en de veiligheid van het continent ondermijnen.
