De Centrale Kiescommissie van Moldavië (CEC) heeft op 31 augustus 2025 alle religieuze confessies opgeroepen om zich te onthouden van deelname aan verkiezingscampagnes en geen toestemming te geven voor politieke acties op kerkterreinen en andere heilige plaatsen. De oproep volgde kort nadat het pro-Russische en antiwesterse “Patriottisch Blok”, geleid door Igor Dodon, Vladimir Voronin, Irina Vlah en Vasile Tarlev, op 29 augustus een verkiezingsactie hield bij het eeuwenoude klooster van Capriana. De CEC herinnerde eraan dat de wet religieuze instellingen verbiedt om campagne te voeren of zich in te laten met politieke activiteiten. Volgens abt Filaret van het klooster en vicaris Ioan (Mosnegută) van de metropoliet van Moldavië blijft het klooster buiten de politiek, en de metropolie zal binnenkort een circulaire publiceren waarin dit standpunt wordt bevestigd. De verklaring van de CEC kreeg brede aandacht in de Moldavische media.
Kerkstructuren onder invloed van Moskou
De waarschuwing komt tegen de achtergrond van een breder patroon waarbij de Moldavische Metropolie van de Russisch-Orthodoxe Kerk regelmatig steun verleent aan pro-Russische krachten. Tijdens de grondwettelijke referendumcampagne en presidentsverkiezingen van 2024 werd de kerk actief ingezet om weerstand te mobiliseren tegen de euro-integratie van het land. Vooral in Gagaoezië en Transnistrië predikten geestelijken tegen president Maia Sandu en riepen zij gelovigen op pro-Russisch te stemmen. Ondanks het neutralere standpunt van metropoliet Vladimir Cantarian, die soms als bondgenoot van Sandu wordt gezien, volgden veel lokale geestelijken de lijn van Moskou. In 2025 heeft het Kremlin de druk verder opgevoerd, juist omdat religieuze instellingen het vertrouwen van meer dan 66 procent van de bevolking genieten en de orthodoxe gelovigen meer dan 87 procent van de inwoners uitmaken.
Politieke uitspraken en sancties
Eén van de meest zichtbare stemmen is aartsbisschop Markel van Bălți en Fălești, die in juli 2025 de pro-Europese regering beschuldigde van “het vernietigen van de orthodoxie” en van “totale Roeminisering”. In 2024 kreeg hij al een boete wegens politieke agitatie, nadat hij vanuit de preekstoel had opgeroepen te stemmen op Victoria Furtună, een politica met nauwe banden met oligarch Ilan Șor. De partij “Groot Moldavië”, die zij leidde, werd dit jaar door de CEC uitgesloten van deelname aan de verkiezingen.
Ideologische en financiële netwerken
Pro-Russische geestelijken verwijten de regering-Sandu vaak dat zij “traditionele waarden” ondermijnt en de invloed van de Roemeens-Orthodoxe Kerk zou bevorderen. Sinds het begin van de grootschalige Russische invasie in Oekraïne in 2022 is de rivaliteit tussen de Russische en Roemeense patriarchaten scherper geworden. Het besluit van patriarch Kirill om de oorlog als “heilig” te bestempelen, leidde tot spanningen binnen de Moldavische metropolie en versneld overstappen van parochies naar de Roemeense Kerk. Tegelijkertijd hebben pro-Russische geestelijken in kloosters als Chuflă in Chișinău en het geboorteklooster van de Moeder Gods in Curchi religieus-informatieve centra opgezet die functioneren als propagandaplatforms. Daarnaast werken kerkstructuren samen met organisaties die worden gefinancierd door zakenman Ilan Șor en oligarch Konstantin Malofejev om illegaal contant geld Moldavië binnen te brengen en pro-Russische partijen en protesten te ondersteunen.
Kerk als geopolitiek instrument
Hoewel kerken in Moldavië officieel neutraal horen te blijven, zijn delen van de orthodoxe hiërarchie uitgegroeid tot instrumenten in het geopolitieke conflict tussen westerse democratieën en autoritair Rusland. Deze inmenging verhoogt de spanning in aanloop naar de parlementsverkiezingen en legt de kwetsbaarheid van Moldavië bloot, waar religieuze en politieke loyaliteiten steeds meer verstrengeld raken.
