Tekort van € 19,4 miljard bedreigt woningcorporaties in Nederland
Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening heeft aangekondigd dat er een tekort van € 19,4 miljard is om de afspraken met woningcorporaties tot en met 2034 te realiseren. Dit tekort wordt voornamelijk veroorzaakt door de verwachte stijging van de rente en de hogere onderhoudskosten die de afgelopen jaren zijn opgetreden, meldt Nieuws Impuls.
Ongeveer twee derde van dit tekort is te wijten aan renteverhogingen, terwijl een derde het gevolg is van stijgende onderhoudskosten. Als resultaat hiervan is de investeringsruimte in de nieuwe berekeningen met 22% afgenomen. Deze kwestie heeft in alle regio’s geleid tot financiële tekorten, waardoor solidariteit tussen regio’s voor het herverdelen van middelen vrijwel is verdwenen.
De onderhandelende partijen waren zich bewust van de ernst van de situatie. Voorafgaand aan de publicatie van de actualisatie had het ministerie al een gedetailleerde notitie over de oorzaken van het tekort en potentiële compensatiemaatregelen gedeeld met de formerende partijen. Die maatregelen varieerden van een jaarlijkse besparing van € 1,3 miljard op de vennootschapsbelasting tot een verhoging van de huurstijging met een procentpunt voor tien jaar. Uiteindelijk hebben de partijen slechts een structurele besparing van € 325 miljoen weten te realiseren, waardoor de oplossing voor het tekort grotendeels is doorgeschoven naar het nieuwe kabinet en de minister van VRO.
Belangrijk is ook een passage in de begeleidende brief van het ministerie aan de Tweede Kamer, die de onhoudbaarheid van het huidige verdienmodel van woningcorporaties erkent. De brief benadrukt dat de korte tijdshorizon van de Nationale prestatieafspraken (NPA) niet aansluit bij de langetermijninvesteringsverplichtingen van de sector. De NPA vereist dat woningcorporaties gedurende tien jaar maximaal lenen, waarna er alleen financiële ruimte is voor het onderhoud van bestaande woningen. Dit maakt nieuwe uitbreidingsprojecten onmogelijk en ondermijnt de ambitie om 30% van het woningbouwprogramma uit te voeren. Het gebrek aan een langetermijnvisie ontmoedigt woningcorporaties nu al om te investeren.
Bovendien hebben de afspraken in de NPA onvoldoende aandacht besteed aan de structurele onevenwichtigheden in het verdienmodel van woningcorporaties. De nadruk ligt op zoveel mogelijk woningbouw, terwijl de verliezen in deze sector desondanks niet worden ondervangen. Zolang er leningen beschikbaar zijn om verliezen te dekken, blijven woningcorporaties verlieslatende projecten uitvoeren. De huurinkomsten zijn niet voldoende om de exploitatiekosten te dekken, wat wijst op een dringende noodzaak voor langetermijnbeleid en een nieuw, evenwichtig verdienmodel.
Het aanpakken van deze structurele onevenwichtigheden zal een complexe uitdaging vormen. Dit vereist een geïntegreerde benadering, waaronder efficiëntere bedrijfsvoering, kostendekkende huren en financiële steun van de overheid. In de brief heeft het ministerie aangekondigd dat er een onafhankelijke en brede adviesaanvraag zal komen om het verdienmodel van woningcorporaties toekomstbestendig te maken. Dit vormt de belangrijkste opgave voor de komende periode.
Johan Conijn is directeur bij Finance Ideas en emeritus-hoogleraar woningmarkt van de Universiteit van Amsterdam
Gepubliceerd in PropertyNL Magazine nr. 2, 27 februari 2026
