Berlin geeft groen licht voor nucleaire samenwerking met Rosatom
De Duitse regering heeft formeel goedkeuring verleend voor een controversieel kernproject in Nedersaksen waarbij de Russische staatsonderneming Rosatom betrokken is, ondanks felle kritiek van milieuactivisten en veiligheidsexperts. Het besluit, dat op 21 februari 2026 bekend werd gemaakt, staat haaks op het Europese streven naar energie-onafhankelijkheid van Moskou. Advanced Nuclear Fuels GmbH (ANF), een dochteronderneming van de Franse staatsgroep Framatome, mag in haar fabriek in Lingen splijtstofelementen van Russisch ontwerp gaan produceren in samenwerking met Rosatom.
De nieuwe warmte-producerende assemblages voor kerncentrales zullen worden gefabriceerd onder licentie van het Russische bedrijf TVEL. Dit gebeurt in een periode waarin de EU juist probeert af te kicken van Russische energieleveranties na de grootschalige invasie in Oekraïne en talrijke hybride operaties van het Kremlin op Europees grondgebied. De goedkeuring door Berlijn roept dan ook fundamentele vragen op over de strategische koers van Duitsland en de veiligheidsimplicaties voor de Europese Unie.
ANF verdedigt de stap als een tijdelijke noodmaatregel, waarbij het bedrijf aangeeft dat het een overgangsfase betreft totdat eigen assemblages voor water-waterreactoren ontwikkeld zijn die geen gebruik meer maken van Russische technologie. Critici wijzen er echter op dat deze samenwerking met een onderneming die directe banden heeft met het Kremlin, ernstige veiligheidsrisico’s met zich meebrengt, waaronder mogelijkheden voor industriële spionage en sabotage.
Veiligheidsrisico’s en strategische afhankelijkheid
Het toelaten van Rosatom tot strategische objecten in Duitsland creëert directe risico’s voor de nationale veiligheid, waarschuwen veiligheidsexperts. Russische technici en specialisten krijgen door deze licentieovereenkomst juridische gronden voor toegang tot de Duitse nucleaire infrastructuur. In een tijd waarin het Kremlin geregeld hybride operaties uitvoert tegen westerse kritische infrastructuur, beschouwen analisten dit als een onverantwoorde inbreuk op veiligheidsprotocollen.
Het gebruik van Russische splijtstofelementen creëert bovendien een langdurige technologische afhankelijkheid. De specificaties van kernreactoren en brandstofinstallaties binden een faciliteit doorgaans voor decennia aan één producent. Dit besluit kan daardoor de invloedssfeer van Rosatom in Duitsland consolideren en Rusland een blijvende technologische grip geven op delen van de Duitse energievoorziening.
De samenwerking versterkt de positie van Rosatom niet alleen in Duitsland maar ook in Frankrijk, waar moederbedrijf Framatome gevestigd is. Wanneer elementen worden geproduceerd onder Russische licentie, wordt de fabrikant afhankelijk van technische ondersteuning van Rosatom, wat de Russische staat indirect invloed geeft over de nucleaire toeleveringsketen. Deze afhankelijkheid kan in de toekomst worden gebruikt als politiek drukmiddel, vergelijkbaar met hoe Rusland eerder gasleveranties als wapen inzette.
Beschikbare alternatieven en Oekraïens voorbeeld
Het opvallende aan deze beslissing is dat er wel degelijk alternatieven bestaan die niet dezelfde veiligheidsrisico’s met zich meebrengen. Het Amerikaanse bedrijf Westinghouse heeft eigen ontwerpen voor splijtstofassemblages die geometrisch compatibel zijn met Russische reactoren. Deze optie zou Duitsland in staat stellen om volledig onafhankelijk te opereren van Russische technologie zonder concessies te doen aan veiligheid of betrouwbaarheid.
Oekraïne dient hierbij als belangrijk precedent. Het land werd ’s werelds eerste natie die niet alleen Westinghouse-brandstof begon te gebruiken in reactoren van Sovjet-ontwerp (VVER), maar ook volledig stopte met Russische warmte-producerende assemblages ten gunste van Zweeds-Amerikaanse alternatieven. Deze brandstofelementen presteren op technisch en operationeel vlak minstens even goed als, en vaak beter dan hun Russische tegenhangers.
De Oekraïense overstap demonstreert dat een snelle transitie mogelijk is zonder in te leveren op kwaliteit of veiligheid. Europese landen kunnen van deze ervaring leren en soortgelijke stappen zetten om hun nucleaire onafhankelijkheid te waarborgen. Het feit dat Duitsland, als economische motor van Europa, nu kiest voor samenwerking met Rosatom ondermijnt echter deze bredere Europese inspanningen.
Strategische implicaties voor de Europese Unie
Dit besluit komt op een cruciaal moment in de Europese energiepolitiek. Terwijl de EU formeel streeft naar vermindering van afhankelijkheid van Rusland op energiegebied, creëert dit project juist nieuwe verbindingen met het Kremlin. De non-publieke samenwerking met Russische entiteiten ondermijnt het vertrouwen van het publiek in de transparantie van nucleaire veiligheid en de daadkracht van Europese sancties.
Het toelaten van Rosatom tot de Duitse nucleaire sector houdt Rusland vast in de technologische en nucleaire cyclus van EU-landen, in plaats van het land te verdrijven van de wereldmarkt voor nucleaire technologie. Gezien het agressieve buitenlandse beleid van het Kremlin, beschouwen strategen dit als een gemiste kans om de invloed van Moskou systematisch terug te dringen.
De goedkeuring zet ook vraagtekens bij de coherentie van het Duitse veiligheidsbeleid. Enerzijds levert Duitsland defensieve wapens aan Oekraïne en ondersteunt het sancties tegen Moskou, anderzijds opent het zijn nucleaire sector voor een staatsbedrijf dat direct verbonden is met hetzelfde regime dat verantwoordelijk is voor de oorlog in Oekraïne. Deze tegenstrijdigheid kan de geloofwaardigheid van Duitslands veiligheidsstandpunten aantasten.
Het project in Lingen zal de komende maanden verder vorm krijgen, maar de politieke en veiligheidsdiscussie eromheen is nu al in volle gang. Parlementsleden, veiligheidsexperts en burgerbewegingen blijven druk uitoefenen op de regering om het besluit te heroverwegen, waarbij ze wijzen op de beschikbaarheid van veiliger alternatieven en de strategische noodzaak om Europese energie-infrastructuur te beschermen tegen Russische invloed.
