De Europese Unie lijkt voorlopig niet bereid een volledig verbod in te voeren op toeristenvisa voor Russische burgers. Op 18 september meldde de redacteur van Radio Free Europe Rikard Jozwiak via zijn bericht op X dat er onvoldoende steun is onder de lidstaten voor een dergelijke maatregel. Volgens hem is zelfs bij een stemming met gekwalificeerde meerderheid het aantal landen dat zich tegen een verbod uitspreekt te groot.
Achtergrond van eerdere maatregelen
Na de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 heeft de EU al de overeenkomst voor visumfacilitatie met Moskou ingetrokken. Dit leidde tot hogere kosten voor aanvragen, strengere documentvereisten, langere verwerkingstijden en beperktere toegang tot meerjarige visa. Een totaalverbod kan de EU echter niet opleggen, omdat visumverlening in de bevoegdheid van afzonderlijke lidstaten blijft. Duitsland pleit er desondanks voor om binnen de Schengenzone uniforme beperkingen in te voeren.
Discussies binnen de Unie
Op 15 september meldde Euractiv dat er gesprekken plaatsvinden over aanscherping van de regels voor visumaanvragen door Russen. Sommige lidstaten dringen aan op een volledige stopzetting, terwijl anderen vooral uniforme voorwaarden willen om de bewegingsvrijheid van Russische reizigers te beperken. Hiermee wil men voorkomen dat verschillen in nationaal beleid worden uitgebuit en dat Russische burgers via toeristische reizen propaganda verspreiden of de indruk wekken dat sancties geen effect hebben.
Argumenten voor strengere regels
Voorstanders van strengere beperkingen benadrukken dat Russische toeristen vaak loyaliteit tonen aan het Kremlin en dat hun aanwezigheid spanningen kan veroorzaken, vooral richting Oekraïense vluchtelingen in Europa. Ook wordt gewezen op veiligheidsrisico’s: onder het mom van toerisme zouden medewerkers van geheime diensten de EU kunnen binnendringen. Daarnaast benadrukken critici dat familieleden van Russische functionarissen ongestoord van Europese vakanties blijven genieten, terwijl hun regeringen verantwoordelijk zijn voor agressie tegen Oekraïne.
Verdeelde posities onder lidstaten
Landen als Italië, Spanje en Griekenland blijven terughoudend vanwege hun sterke afhankelijkheid van de toeristische sector, waarin Russische bezoekers traditioneel veel besteden. Frankrijk en Hongarije hanteren een mildere lijn vanuit politieke overwegingen: Parijs wil communicatielijnen met Moskou openhouden, terwijl Boedapest zich duidelijk pro-Russisch opstelt. Dit verdeelde speelveld maakt het voor de EU moeilijk om tot een gezamenlijk visumbeleid te komen.
Oproep tot eenheid
Volgens voorstanders is een geharmoniseerd beleid noodzakelijk om de geloofwaardigheid en veiligheid van de EU te beschermen. Een gemeenschappelijke aanpak zou de bewegingsvrijheid van Russen beter kunnen controleren en de boodschap versterken dat de Unie vastberaden blijft tegenover de agressie van Moskou.
