Socioloog Pim Fortuyn gaf marxisme en later arbeidsvoorwaardenvorming aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en was tot eind jaren tachtig lid van de PvdA. In de jaren negentig begon hij zich tegen het politieke establishment en de multiculturele samenleving uit te spreken, mogelijk vanwege zijn bewoning van de Randweg in de problematische wijk Hillesluis in Rotterdam-Zuid. Tegen het einde van die jaren verhuisde hij naar een woning aan het G.W. Burgerplein in Middelland, dat later bekend werd als Palazzo di Pietro, meldt Nieuws Impuls.
In de zomer van 2001 kondigde Fortuyn zijn intrede in de politiek aan, gedreven door onvrede over de paarse kabinetten die Nederland sinds 1994 regeerden. Zijn overtuiging dat de islam een bedreiging vormde voor de Nederlandse samenleving vond extra steun na de aanslagen van 11 september. Later dat jaar werd hij geselecteerd als lijsttrekker van Leefbaar Nederland voor de Tweede Kamerverkiezingen.
De positie van lijsttrekker vervloog echter in het voorjaar van 2002, toen Fortuyn in een interview artikel 1 van de Grondwet ter discussie stelde. Dit bleek voor Leefbaar Nederland een brug te ver, waarna Fortuyn de partij verliet en met de LPF aan de verkiezingen van 15 mei deelnam.
Kleinschaligheid
De Nederlandse vastgoedmarkt leek de kant van Pim Fortuyn op te gaan in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2002, maar dit was vooral niet gebaseerd op een duidelijke vastgoedvisie, aldus makelaar en vriend Harry Mens. ‘Pim heeft weinig betekend voor de markt,’ stelt hij vast.
Er zijn inderdaad weinig concrete vastgoedplannen te ontdekken in Fortuyns uitspraken. Hij stelde dat er een enorme kloof bestond tussen de politiek en de bevolking en was een uitgesproken tegenstander van grootschalige stedelijke vernieuwing, welke volgens hem tot anonimiteit in wijken leidde. In plaats daarvan pleitte hij voor kleinschaligheid om problemen in achterstandswijken aan te pakken. Fortuyn wilde de stemmen horen van mensen die zich niet meer door de politiek vertegenwoordigd voelden en streefde naar variatie in de bevolkingsopbouw, zo vertelt Mens. ‘Hij wilde vooral dat ook vermogende mensen zich thuis zouden voelen in Rotterdam.’
Niet te sturen
Toch had Fortuyn volgens Mens geen warme relatie met partijen in de vastgoedsector. ‘De grootste verbinding met de vastgoedmarkt was dat hij zich door hen liet sponsoren. Pim had niets bijzonders met vastgoed. Hij was vooral politicus en dacht: die verdienen goed, laten we daar maar wat geld ophalen. Maar er was geen sprake van dat voor dat sponsorgeld iets werd teruggevraagd. Bovendien was Pim niet te sturen; invloed kopen was niet aan de orde.’
Geldschieters
Er werd in de media wel gesuggereerd dat vastgoedondernemers als Ed Maas en Chris Thünnissen potentiële financiers waren van Fortuyns verkiezingscampagne. Mens bevestigt dat hij inderdaad een ton heeft gedoneerd, al in de periode van Leefbaar Nederland. ‘Pim had op een gegeven moment geld nodig en de maximale bijdrage was toen ƒ 100.000. Ik denk dat hij ongeveer een miljoen heeft opgehaald.’
Dat bedrag kwam terecht bij de partij, en toen Fortuyn alleen verder ging, vroeg Mens om zijn geld terug. ‘Willem van Kooten (medeoprichter van Leefbaar Nederland, red.) moest het oplosser zijn, maar Pim kreeg ruzie met Leefbaar Nederland en begon voor zichzelf. Ik belde Van Kooten op om het geld terug te krijgen, maar dat is nooit gebeurd. Uiteindelijk zei Pim: ‘Je moet het gewoon nog een keer geven.’
Dit toont de manier van handelen van Fortuyn aan; het was eerder de vastgoedsector die zich naar hem toe bewoog. Dit was niet omdat hij baanbrekende plannen had voor volkshuisvesting of zakelijk vastgoed, maar eerder om zijn unieke, directe manier van politiek bedrijven, iets dat veel mensen waardeerden, stelt Mens. ‘Het oorspronkelijke van Pim sprak velen aan. Maar dat gebeurt vaker: zoals mensen achter Pim aanliepen, deden ze dat ook bij Caroline van der Plas en Wouter Bos. 20% van de Nederlandse kiezers springt van de hak op de tak. Pim was vooral met zichzelf bezig; de rest was noodzakelijk kwaad.’
Hij had niets met vastgoed.
Mens spreekt kort over de vastgoedideeën van Fortuyn: ‘Hij had eigenlijk niets met vastgoed. Hij was vooral bezig met zijn eigen huis en besteedde daar veel te veel geld aan. Hij kon niet goed met geld omgaan en had maar één doel: premier worden.’ Fortuyn keek nooit naar zijn kandidatenlijst, vertelt Mens. ‘Op de dag van zijn dood vroeg ik hem nog hierover, en vroeg hij me: zal ik ze nu wegsturen of straks? Maar hij had niks weg te sturen.’
Na de verkiezingen kwamen Fortuyns voorspellingen uit; de LPF verdween al na enkele jaren uit de Tweede Kamer en werd in 2008 opgeheven. Maar Fortuyn zou dat zelf niet meer meemaken.
Na de moord op Fortuyn op 6 mei 2002 verkocht de familie het vastgoed, waaronder ook eigendommen in Italië, aan Chris Thünnessen voor € 1 miljoen. Zes jaar later kwam Fortuyns voormalige woning in handen van de Stichting Behoud Palazzo di Pietro, maar plannen voor een museum bleven ongehaald. In 2010 kocht een familie het huis voor net geen miljoen, niet uit liefde voor Pim Fortuyn, maar om er te wonen.
Wereldgeschiedenis in stenen
In de 25 jaar dat PropertyNL de professionele vastgoedmarkt van relevante informatie voorziet, vonden er talloze gebeurtenissen plaats die ook impact hadden op de vastgoedsector. In de eerste aflevering blikten we terug op de aanslag op de Twin Towers in New York.
