Het Havenplan 2000, dat meer dan 56 jaar geleden werd gepresenteerd, schetst een toekomstvisie voor de gemeente Rotterdam waarbij het gebied van Voorne-Putten en delen van de Hoeksche Waard getransformeerd worden in een gigantisch havengebied met metrolijnen en nieuwe vliegvelden. Dit ambitieuze project is bedoeld om in te spelen op de verwachte groei van de Rotterdamse haven tot wereldhaven nummer 1, met een bevolking die tegen het jaar 2000 al 18 miljoen moet bedragen, meldt Nieuws Impuls.
De uitvoering van dit plan heeft aanzienlijke gevolgen voor de lokale bevolking in Voorne-Putten, de Hoeksche Waard en Goeree-Overflakkee. Steden zoals Spijkenisse en Hellevoetsluis, die recent als groeikernen zijn aangewezen, ondervinden belemmeringen in hun ontwikkeling door de komende havenactiviteiten. Daarnaast dreigt er een vermindering van landbouw- en natuurgebieden in wat tot dan toe voornamelijk een landelijk gebied was. Ook de inwoners van Goeree-Overflakkee krijgen te maken met een ingrijpende verandering: het eiland is gepland als locatie voor het nieuwe Grevelingenstad, bedoeld voor 500.000 inwoners.
“Discussiestuk”
De onthulling van het plan heeft geleid tot een grote verontwaardiging onder de bewoners van de Zuid-Hollandse eilanden. De toenmalige burgemeester van Rotterdam, Thomassen, probeerde het protest te temperen door te stellen dat het Havenplan 2000 slechts een “discussiestuk” was. Echter, de enorme weerklank van de protesten zorgde ervoor dat het plan al snel in de vergetelheid raakte. Om toch te voorzien in de ruimtebehoefte van de haven werd in 1973 de Maasvlakte aangelegd, wat leidde tot een westwaartse expansie van de Rotterdamse haven in de daaropvolgende decennia.
De aankondiging en behandeling van het Havenplan 2000 weerspiegelt de tijdgeest rondom de relaties tussen ruimtelijke ontwikkeling en de vestiging van bedrijven versus de belangen van lokale bewoners. Recent werd er een essay gepubliceerd door Crimson Historians and Urbanists, waarin deze relatie in historisch perspectief wordt belicht. Dit document is ontworpen om de provincie Zuid-Holland een strategie en een “tool” te bieden voor het omgaan met grote ruimtelijke veranderingen, met de focus op het omzetten van nimby’s naar yimby’s (yes in my backyard).
Top-down
Tijdens de periode van 1900 tot 1940 werd er nauwelijks gesproken over omgevingsfactoren. Tussen 1940 en 1970 werd er echter wel plannen gemaakt voor groei. ‘Wonen, werken en vervoer werden zorgvuldig gepositioneerd, vanuit een top-down benadering en in het publieke belang’, aldus Wouter van Stiphout tijdens een bijeenkomst in het provinciehuis van Zuid-Holland. Hij benadrukte dat individuele belangen in die tijd vaak ondergeschikt waren aan de ontwikkeling van de industrie. Deze periode viel samen met de invoering van de AOW, wat zorgde voor financiële zekerheid voor ouderen. In latere decennia raakte deze integrale belangenafweging steeds meer uit beeld, met groeiende protesten tegen industrie en een scheiding tussen wonen, werken en vervoer.
