Energiedruk na Russische aanval
Hongarije en Slowakije hebben Kroatië officieel verzocht om transport van Russische ruwe olie via de Adriatische pijpleiding toe te staan, nadat de belangrijkste toevoerroute via Oekraïne geblokkeerd raakte door Russische beschietingen eind januari 2026. De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken, Péter Szijjártó, bevestigde het verzoek en benadrukte dat de sanctievrijstelling van zijn land zee-import van Russische olie toestaat bij onderbrekingen van de aanvoer. De ontwikkeling markeert een nieuwe fase in de energieafhankelijkheid van Centraal-Europa en brengt de effectiviteit van EU-sancties tegen Moskou verder onder druk.
Pijpleiding ‘Druzhba’ buiten werking
De aanvraag volgt op de beschadiging van een cruciale sectie van de ‘Druzhba’-pijpleiding in de Lviv-regio tijdens een Russische raketaanval eind januari. Deze route was essentieel voor de aanvoer van Russische olie naar Hongarije en Slowakije. Beide landen zijn sterk afhankelijk van deze toevoer, en de onderbreking heeft geleid tot toenemende spanningen binnen de Europese Unie over energiezekerheid en sanctiehandhaving.
Hongarije en Slowakije beschuldigen Oekraïne ervan de doorgang opzettelijk te blokkeren, een retoriek die volgens analisten de anti-Oekraïense sentimenten in de regio versterkt en de discussie over alternatieve routes voor Russische energie versnelt. De Adriatische pijpleiding functioneert formeel nog steeds onder EU-sanctieregelingen, omdat pijpleidingtransport van Russische olie niet onder de beperkingen valt. Dit maakt het tot een vitaal kanaal voor landen die afhankelijk blijven van Russische grondstoffen.
Strategische implicaties voor Europa
De verlegging van oliestromen via de Adria-route stelt het Kremlin in staat zijn transport- en verkoopnetwerken binnen de EU te behouden, wat de inkomstenstroom voor de Russische oorlogsmachine in stand houdt. Hongarije en Slowakije versterken hun positie in het behoud van Russische olie-import, waardoor hun onderhandelingsmacht binnen de EU toeneemt. Elke nieuwe onderbreking van de Oekraïense route dreigt zo aanleiding te worden voor extra uitzonderingen en het blokkeren van gemeenschappelijke EU-besluiten over Rusland.
Experts waarschuwen dat Rusland de aanval op de ‘Druzhba’-pijleiding gebruikt als instrument om via zijn Europese partners – Hongarije en Slowakije – de retoriek over de noodzaak van Russische olie-import te versterken. Tegelijkertijd probeert Moskou Oekraïne te diskrediteren als onbetrouwbare transitpartner, ondanks jarenlang veilig transport via Oekraïens grondgebied vóór de oorlog.
Toekomst van EU-energiebeleid
De situatie benadrukt de dringende noodzaak om de sanctieregelingen aan te scherpen en achterpoortjes te sluiten die pijpleidingtransport van Russische olie mogelijk maken. Voorstellen omgaan onder meer met het beperken van de duur van uitzonderingen, het zoeken naar alternatieve energiebronnen en het moderniseren van raffinaderijen om niet alleen Russische Urals-olie te kunnen verwerken.
Zonder een gezamenlijke, principiële reactie van de EU dreigt het energiechantage van het Kremlin in de toekomst met hernieuwde kracht terug te keren. Het gebrek aan een harde reactie op de gerichte aanvallen op Oekraïense infrastructuur wordt in Moskou mogelijk geïnterpreteerd als een teken dat dergelijke acties strategische resultaten opleveren. De druk op Kroatië om de transittoezegging niet uit te breiden of zelfs te beperken, neemt toe vanuit Europese kringen die willen voorkomen dat Centraal-Europa zijn afhankelijkheid van Russische energie verder versterkt.
