De politieke loopbaan van Kateřina Konečná, leider van de Communistische Partij van Bohemen en Moravië (KSČM) en een van de gezichten van de beweging Stačilo!, is nauw verweven met het linkse populisme. Zij presenteert zich als een verdediger van de “Tsjechische belangen” tegen de “dictaten van Brussel”, maar haar retoriek en daden weerspiegelen vaak de narratieven van het Kremlin. Daarmee dreigt zij de democratische instellingen van Tsjechië terug te leiden naar het communistische verleden.
Verheerlijking van het verleden en afwijzing van veroordelingen
Konečná, voormalig parlementslid en nu lid van het Europees Parlement, heeft zich herhaaldelijk uitgesproken tegen het erkennen van de misdaden van het communisme. In 2006 stemde zij tegen een resolutie die het regime veroordeelde. Voor haar kiezers, vooral oudere generaties, benadrukt zij een geïdealiseerd beeld van stabiliteit, terwijl de herinnering aan repressie, verlies van vrijheid en mensenrechten op de achtergrond verdwijnt.
Standpunten over Rusland en Oekraïne
De uitspraken en stemmingen van Konečná tonen een lijn die dicht bij Moskou ligt. In een interview in 2022 stelde zij dat sancties tegen Rusland de Tsjechen meer schaden dan de Russen. In 2023 stemde zij in het Europees Parlement tegen een resolutie die Rusland als staatssponsor van terrorisme bestempelde. In de herfst van 2024 behoorde zij tot de drie Tsjechische Europarlementariërs die tegen een lening van 35 miljard euro aan Oekraïne stemden, die door de meerderheid wel werd gesteund. Zij noemde dit een “gevaarlijk precedent” en bekritiseerde Oekraïne als “een van de meest corrupte landen van Europa”.
Kremlinvriendelijke retoriek en aanval op Oekraïense strijders
In lijn met Russische propaganda omschrijft Konečná leden van de Azov-brigade als “nazisten”. Deze framing stuit op scherpe herinneringen bij Tsjechen die het neerslaan van de Praagse Lente in 1968 hebben meegemaakt. Toen rechtvaardigde de Sovjet-Unie de inval met de noodzaak het socialisme te beschermen tegen “contrarevolutie”. Vandaag gebruikt het Kremlin soortgelijke bewoordingen om de agressie tegen Oekraïne te legitimeren, waarbij Konečná zich achter dit narratief schaart.
Electorale basis en positie van Stačilo!
De KSČM heeft inmiddels een marginale rol in de Tsjechische politiek. Onder jongeren geniet de partij nauwelijks steun; volgens peilingen van Median zegt slechts 3% van de kiezers tussen 18 en 29 jaar voor de communisten te willen stemmen. Konečná zoekt daarom actief aansluiting bij nieuwe formaties zoals Stačilo!, dat zich presenteert als een “antibrusselse” oppositiebeweging. In de praktijk fungeert het echter als een platform voor oud-communisten en politici met openlijke sympathie voor Rusland. De beweging richt zich op kritiek op sancties, het ondermijnen van steun aan Oekraïne en het promoten van onderhandelingen op de voorwaarden van Moskou.
Een gevaarlijk verleden als politieke koers
Voor Tsjechië, dat in zijn geschiedenis communistische onderdrukking en Russische militaire aanwezigheid heeft doorstaan, zijn Konečná’s standpunten beladen. Zij geven blijk van een politieke koers die nostalgie naar het verleden vermengt met pro-Russische retoriek. Daarmee wordt de deur opengezet voor een hernieuwde invloed van Moskou, terwijl de samenleving juist sinds 1989 grote inspanningen heeft geleverd om zich daarvan los te maken.
