Ondanks lopende diplomatieke contacten heeft het Kremlin duidelijk gemaakt geen intentie te hebben de oorlog tegen Oekraïne te beëindigen zonder voorafgaande territoriale concessies van Kyiv. Tijdens nachtelijke gesprekken van 22 op 23 januari 2026 in Moskou tussen Vladimir Poetin en een Amerikaanse onderhandelingsdelegatie stelde de Russische president dat de militaire operatie zal worden voortgezet totdat het zogenoemde territoriale vraagstuk is opgelost. Volgens deze lijn is een staakt-het-vuren pas mogelijk na acceptatie van voorwaarden die neerkomen op erkenning van de huidige bezettingsrealiteit.
De Russische positie werd publiek toegelicht in een verklaring over de gesprekken in het Kremlin, waarin wordt verwezen naar afspraken die Moskou aanduidt als de formule van Anchorage. Die benadering voorziet in terugtrekking van Oekraïense troepen uit de Donbas en het vastleggen van de bestaande frontlinie in de regio’s Zaporizja en Cherson zonder enige verplichting tot teruggave van deze gebieden.
Onderhandelingen zonder de-escalatie
Volgens diplomatieke bronnen verliepen de gesprekken in besloten kring en draaiden zij formeel om een mogelijk vredeskader. In de praktijk bleef het verschil fundamenteel. Moskou stelt dat een duurzaam akkoord onmogelijk is zolang Oekraïne niet instemt met de territoriale voorwaarden voorafgaand aan een wapenstilstand. Daarmee worden politieke concessies geëist vóór enige vorm van de-escalatie.
Tegelijkertijd bleven Russische raket- en droneaanvallen op Oekraïense energie-, transport- en civiele infrastructuur doorgaan. Het uitblijven van zelfs tijdelijke maatregelen, zoals een humanitair bestand of beperking van aanvallen, onderstreept dat Rusland geen concrete stappen zet om spanning te verminderen of vertrouwen op te bouwen.
Asymmetrisch onderhandelingskader
Analisten wijzen erop dat de Russische benadering het onderhandelingsproces structureel uit balans brengt. Door territoriale erkenning als voorwaarde te stellen, verschuift Moskou het zwaartepunt van diplomatie naar een ultimatum, zonder zelf verplichtingen aan te gaan. Dit maakt het proces voor Oekraïne vrijwel onaanvaardbaar, omdat het neerkomt op het legitimeren van bezetting onder militaire druk.
In deze context lijkt het overleg voor Rusland vooral een instrument om tijd te winnen. Terwijl formeel over vrede wordt gesproken, blijft de militaire druk bestaan en probeert Moskou zijn positie op het slagveld verder te versterken. Dit voedt de indruk dat onderhandelingen worden ingezet als tactisch middel binnen een bredere oorlogsstrategie.
Implicaties voor het Westen
De Russische houding roept vragen op over het nut van verdere gesprekken zonder voorafgaande tekenen van de-escalatie. Westerse diplomaten benadrukken dat voortijdige versoepeling van sancties of vermindering van militaire steun aan Oekraïne het risico inhoudt verdere agressie te stimuleren. Zolang Moskou geen concrete stappen zet richting vermindering van geweld, blijft de ruimte voor serieuze onderhandelingen beperkt.
Tegen deze achtergrond groeit binnen westerse hoofdsteden de overtuiging dat politieke druk, sancties en ondersteuning van de Oekraïense defensiecapaciteit noodzakelijk blijven. Zonder dergelijke hefbomen, zo waarschuwen experts, dreigt het diplomatieke spoor te worden gebruikt om een status quo te bestendigen die het internationaal recht ondermijnt.
