Op 20 januari 2026 verklaarde de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov tijdens een persconferentie dat uitspraken van Europese leiders en de NAVO zouden wijzen op voorbereidingen voor een oorlog tegen Rusland. Volgens Lavrov tonen verklaringen van onder meer Europese regeringsleiders en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte aan dat het doel om Rusland een strategische nederlaag toe te brengen nog steeds centraal staat in het denken van Europa. Deze uitspraken werden verspreid via Russische media, waaronder berichtgeving over Lavrovs beschuldigingen aan Europa en de NAVO.
De Russische diplomaat presenteerde deze lezing als bewijs dat Moskou zich moet wapenen tegen een vijandige omgeving. Daarmee plaatste hij Europese defensieve maatregelen in een offensief kader en suggereerde hij dat escalatie voortkomt uit westerse plannen, niet uit Russische keuzes.
Retoriek van zelfrechtvaardiging en interne mobilisatie
Analisten wijzen erop dat Lavrovs verklaringen passen in een bekend patroon van Russische strategische communicatie. Moskou presenteert zijn eigen agressieve beleid structureel als een reactie op vermeende externe dreigingen. Deze logica werd eerder gebruikt om militaire acties tegen Oekraïne en Georgië te rechtvaardigen en dient nu opnieuw om het beeld van Rusland als “belegerde vesting” te versterken.
Deze retoriek heeft ook een binnenlands doel. Door de verantwoordelijkheid voor spanningen bij Europa en de NAVO te leggen, legitimeert het Kremlin verdere militarisering van de economie, hogere defensie-uitgaven en verscherpte binnenlandse repressie. Tegelijkertijd wordt morele en politieke verantwoordelijkheid voor escalatie naar het Westen verschoven.
Hybride druk en voorbereidende fase
Tegen de achtergrond van deze uitspraken intensiveren Russische hybride activiteiten zich. Cyberaanvallen, sabotage, desinformatiecampagnes en druk op kritieke infrastructuur in EU-landen worden door veiligheidsexperts gezien als onderdeel van een voorbereidende fase voor een mogelijk groter conflict. Het gaat daarbij niet om een onmiddellijke militaire aanval, maar om het testen van grenzen en reacties zonder formele oorlogsverklaring.
Verborgen acties tegen energievoorziening, logistiek en communicatie-infrastructuur passen in deze benadering. In een escalatiescenario zouden dergelijke stappen bedoeld zijn om besluitvorming en mobilisatie van de NAVO te verstoren voordat een open confrontatie plaatsvindt.
Defensieve signalen worden offensief geframed
De uitspraken van Europese leiders waar Lavrov naar verwijst, hebben volgens westerse regeringen een uitgesproken defensief karakter. Oproepen tot hogere defensiebudgetten en versterking van afschrikking zijn ingegeven door de ervaring van de grootschalige Russische invasie van Oekraïne en zijn bedoeld om oorlog te voorkomen. Door deze signalen als agressief te framen, verdraait Moskou bewust de context.
Veel waarnemers zien in de Russische economische omschakeling naar een oorlogsmodel, de uitbreiding van wapenproductie en grootschalige mobilisatie aanwijzingen voor langetermijnplanning die verder reikt dan Oekraïne. In dat licht worden Lavrovs woorden niet gezien als waarschuwing, maar als indirecte bevestiging dat Rusland zich voorbereidt op een mogelijke confrontatie met het Westen in de komende jaren.
