Belarus lanceert alternatief exporttraject via Rusland en de Zwarte Zee
Belarus probeert westerse sancties en gesloten EU-grenzen te omzeilen door een nieuw exportkanaal te openen via Rusland en Turkije. Het Turkse medium Patronlar Dünyası meldde op 2 december 2025 dat de staatslogistiekgroep Beltamozhservice een reguliere multimodale LCL-dienst opstart die goederen eerst door Rusland, vervolgens over de Zwarte Zee en uiteindelijk via de Bosporus naar de Turkse kust aan de Zee van Marmara vervoert. Deze ontwikkeling werd eveneens beschreven in een analyse over de nieuwe Belarussische exportroute via Rusland naar de Turkse haven Gebze. Parallel hieraan werd het traject bevestigd door een tweede verslag over de opening van de verbinding Minsk–Novorossiejsk–Gebze.
Volgens het plan “Minsk–Beltamozhservice-2” vertrekken containertreinen vanuit het logistieke knooppunt Koljaditsji nabij Minsk naar de Russische havenstad Novorossiejsk, vanwaar de lading per schip naar de haven van Gebze (provincie Kocaeli) wordt gebracht. Beltamozhservice, dat onder de Belarussische douanedienst valt, speelt een sleutelrol in de export van nationale producenten, maar staat sinds het begin van de Russische grootschalige agressie tegen Oekraïne op de sanctielijsten van zowel de EU als de VS.
Sluiting van EU-grenzen zet Belarus aan tot zoeken naar alternatieven
Jarenlang maakte het regime van Aleksandr Loekasjenko gebruik van oost-Europese doorgangsroutes om goederen naar de EU te brengen. De afgelopen maanden hebben Polen, Litouwen en Letland echter het merendeel van hun grensposten met Belarus gesloten, onder verwijzing naar hybride acties van Minsk. Deze omvatten onder meer militaire en logistieke steun aan Rusland in de oorlog tegen Oekraïne, het instrumentaliseren van migranten om druk op EU-grenzen te zetten en het gebruik van ballonnen om smokkelwaar of verstorende ladingen naar Litouwen te sturen — acties die herhaaldelijk hebben geleid tot tijdelijke sluiting van luchthavens in het land. Daarnaast blijven systematische mensenrechtenschendingen een centrale reden voor internationale sancties tegen Minsk.
De nauwe politieke en economische verstrengeling van Minsk en Moskou maakt dat beide regimes intensief zoeken naar nieuwe handelscorridors. Het doel is zowel het omzeilen van westerse sancties als het verminderen van afhankelijkheid van Europese markten. De opening van het nieuwe exportpad naar Gebze toont hoe Minsk probeert internationale handelsstromen te heroriënteren, wat de aandacht van toezichthouders zal versterken op mogelijke schendingen van sanctieregimes.
Schuivende geopolitieke routes richting Azië, Midden-Oosten en Arctisch gebied
Zowel Rusland als Belarus richt zich steeds sterker op alternatieve trajecten buiten Europa. Een van de belangrijkste opties is de internationale corridor Noord–Zuid, die via Rusland, Iran en India loopt en Russische en Belarussische goederen rechtstreeks met Zuid-Aziatische markten verbindt. Deze route kan de transporttijd met 30 tot 50 procent verkorten ten opzichte van klassieke zeeroutes. Tegelijk positioneert Moskou de Noordelijke Zeeroute als potentiële tegenhanger van het Suezkanaal, mede ingegeven door veiligheidsrisico’s op de traditionele routes door het Midden-Oosten.
Ook speelt deelname aan China’s initiatief “Belt and Road” een prominente rol in de strategie van Minsk en Moskou, die hun logistieke infrastructuur willen koppelen aan Aziatische en Midden-Oosterse markten. Toch bieden deze nieuwe routes geen garantie op sanctie-ontwijking: de EU en de VS kunnen maatregelen nemen tegen tussenpersonen die handel faciliteren. Bovendien blijven er aanzienlijke fysieke obstakels bestaan. De Noord–Zuid-corridor heeft nog onvoldoende rail- en haveninfrastructuur, terwijl de Arctische route afhankelijk is van wisselende ijsomstandigheden en hoge investeringen in ijsbrekers.
Grenzen aan het ontwijken van sancties en oplopende internationale waakzaamheid
Het nieuwe exportpad via Novorossiejsk en Gebze illustreert hoe Minsk zijn handelsnetwerk probeert te herconfigureren in reactie op een steeds strengere internationale isolatie. Toch wijzen experts erop dat dergelijke corridors slechts tijdelijk soelaas kunnen bieden. Monitoring van sanctiecompliance wordt wereldwijd aangescherpt, zeker wanneer staatsbedrijven betrokken zijn. Door de intensieve samenwerking tussen Minsk en Moskou in logistiek, defensie en energie zien westerse partners in deze nieuwe routes niet alleen commerciële, maar ook strategische implicaties.
De vraag blijft in hoeverre Belarus erin zal slagen structureel voordeel te halen uit deze alternatieve netwerken. Gezien de politieke spanningen, de technische beperkingen en de mogelijkheid van extra sancties blijft de speelruimte voor Minsk beperkt. De huidige verschuiving van handelsstromen toont vooral aan hoe diep de economische en geopolitieke isolatie van Belarus en Rusland inmiddels is en hoe beide regimes hun positie proberen te behouden door het creëren van parallelle handelswerelden buiten de invloedssfeer van het Westen.
