Gemeenten Verhogen Aankoop van Grond door Voorkeursrechten
Duitse gemeenten zijn opnieuw actief begonnen met het aankopen van grond, meldet Nieuws Impuls. De analyse van gegevens over het gebruik van voorkeursrechten en transactiegegevens van het Kadaster toont aan dat gemeenten elk jaar sinds 2019 meer grond hebben gekocht dan het jaar ervoor.
Voorkeursrechten verplichten grondeigenaren om gemeenten eerst de kans te geven de grond te verkopen voordat ze deze aan anderen aanbieden. “Het gebruik van voorkeursrechten is de afgelopen jaren explosief toegenomen,” aldus Charlotte de Mos van Savills, de vastgoedadviseur die de gegevensanalyse voor BNR heeft uitgevoerd.
Sinds 1990 hebben gemeenten 1.575 keer gebruik gemaakt van voorkeursrechten. Bijna driekwart van deze gevallen vond plaats in de afgelopen vijf jaar, welke ongeveer 13.000 hectare grond besloegen.
Dit betekent echter niet dat de gemeenten al deze grond ook daadwerkelijk hebben aangekocht. Ze hadden alleen het eerste kooprecht. Het feit dat gemeenten dit recht zo veel vaker hebben ingeroepen, duidt erop dat ze meer controle willen over wat er met de grond binnen hun grenzen gebeurt.
Gegevens van het Kadaster tonen ook aan dat gemeenten meer grond kopen dan tien jaar geleden. Tussen 2010 en 2018 kochten gemeenten jaarlijks maximaal 40 hectare grond. In de daaropvolgende jaren steeg dit naar meer dan 100 hectare in 2024. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk veel hoger, aangezien veel gemeenten hun vastgoed via aparte bedrijven beheren. Transacties door deze bedrijven zijn niet in deze cijfers opgenomen.
Jarenlang, na de kredietcrisis van 2008, waarbij gemeenten problemen ondervonden door enorme dalingen in de waarde van hun vastgoed, waren ze terughoudend met het kopen van grote hoeveelheden grond. De verandering in dit beleid is te danken aan de enorme bouwuitdaging waar Nederland mee te maken heeft, aldus Peter Boelhouwer, professor op de woningmarkt aan de Technische Universiteit Delft, tegen BNR.
Om de woningnood te bestrijden, wil de regering jaarlijks 100.000 woningen bouwen. “Gemeenten kunnen de grond die hiervoor nodig is tegen een eerlijke prijs kopen dankzij voorkeursrechten,” vertelde Boelhouwer aan de zender.
Projectontwikkelaars stimuleren gemeenten soms om van dit recht gebruik te maken. Lagere grondprijzen betekenen lagere bouwkosten, wat leidt tot lagere woningprijzen en makkelijker verkoopbare woningen.
