Het planbureau signaleert stagnatie in het verbeteren van de leefomgeving in Nederland, zoals beschreven in de rapporten ‘Keuzes voor de Leefomgeving’ en ‘Balans van de Leefomgeving’. De internationale doelstellingen die Nederland heeft vastgelegd voor een betere omgeving zijn niet in zicht, wat druk uitoefent op het klimaat, de volksgezondheid en de biodiversiteit, meldt Nieuws Impuls.
Ver buiten bereik
Vooruitgang op het gebied van luchtverontreiniging en hernieuwbare energie is al enige tijd gestagneerd. Belangrijke doelstellingen zijn daardoor ver buiten bereik geraakt. Ook in de sectoren wonen, natuur en grondstoffen zijn onvoldoende vorderingen gemaakt.
12 urgente opgaven
Het planbureau heeft een lijst opgesteld met twaalf ‘urgente opgaven’ voor het nieuwe kabinet. Deze geven mogelijke richtingen aan waarbij politieke keuzes essentieel zijn. “Elk van die keuzes”, aldus het PBL, “heeft grote gevolgen voor de ontwikkeling van de leefomgeving in de komende jaren.”
Naast woningbouw moet de regering ook maatregelen nemen op het gebied van industrie verduurzaming en landbouw, evenals aanpassing van autobelastingen nu steeds meer elektrische voertuigen op de markt komen.
Actuele crises
Hoewel thema’s als migratie en defensie momenteel veel aandacht krijgen, blijven de klimaat-, woon- en stikstofcrisis relevant. Deze kwesties worden alom erkend, maar krijgen minder zichtbaarheid in het publieke debat.
Warmste jaar ooit
Het planbureau herinnert eraan dat 2024 het warmste jaar ooit was en de grens van 1,5 graden opwarming is doorbroken. Daarnaast is het woningtekort verder toegenomen en blijft het stikstofdossier onveranderd een groot probleem. Belangrijke klimaatdoelen lijken hierdoor niet haalbaar.
Toch wijst het PBL op eerder behaalde resultaten, zoals de daling van de uitstoot van broeikasgassen met bijna 36 procent tussen 1990 en 2023 en verbetering van de luchtkwaliteit door een significante afname van stikstofoxiden, ammoniak en fijnstof.
Stagnatie in stikstofvermindering
Echter, de afgelopen tien jaar is de stikstofdepositie nauwelijks verminderd, grotendeels doordat de ammoniakuitstoot uit de landbouw sinds 2010 vrijwel onveranderd is gebleven.
Innovatie of kleinere veestapel
Daarom moet de landbouw sector beslissingen nemen over de toekomst. Het PBL wijst op de keuze tussen technologische innovatie en een vermindering van de intensieve landbouw, bijvoorbeeld door de veestapel te verkleinen.
Ook de industrie dient oplossingen te vinden voor verduurzaming zonder economische schade. Tot nu toe verloopt de verduurzaming van woningen moeizaam.
Deze problematiek vereist stabiliteit, vooruitziende blik, en de bereidheid om soms pijnlijke keuzes te maken. Politieke onrust van de afgelopen jaren heeft deze processen bemoeilijkt, aldus het PBL.
Niet kiezen is ook een keuze
Het uitstellen van beslissingen heeft gevolgen, want door niet te kiezen maakt de politiek ook een keuze, stellen de onderzoekers. Dit leidt tot negatieve effecten voor kwetsbare groepen in de samenleving.
Langetermijnvisie
Volgens het PBL is het noodzakelijk dat de politiek verder vooruit kijkt. “Langetermijnbelangen worden te vaak opgeofferd voor korte termijn belangen”, merkt directeur Marko Hekkert op. “Mensen hebben recht op een schone, gezonde leefomgeving. Duurende problemen schaden het vertrouwen in de overheid en de democratie. De komende regering moet belangrijke keuzes maken over prioriteiten en de impact daarvan op verschillende groepen.”
