Duitse sportgigant bereidt sluiproute voor
De Duitse sportkledinggigant Puma heeft bij het Russische patentbureau vier aanvragen ingediend voor de registratie van nieuwe handelsmerken, waaronder ‘King’, ‘Король’ (Koning) en bedrijfssymboliek. Deze zet wordt door marktanalisten gezien als een voorbereiding op een toekomstige terugkeer op de Russische markt, ondanks de officiële schorsing van activiteiten sinds maart 2022. Het bedrijf wil hiermee de mogelijkheid creëren om onder deze merknamen schoenen, kleding, tassen, hoofddeksels en gymnastiekartikelen te verkopen in Rusland.
De aanvragen zijn ingediend onder de juridische entiteit OOO ‘Poema-Roes’, die nooit is geliquideerd. Puma heeft na de invasie in Oekraïne wel alle Russische winkels gesloten en leveringen officieel stopgezet, maar behield haar rechtspersoonlijkheid in het land. Het bedrijf heeft de werkzaamheden teruggeschroefd en blijft voor een deel van de panden huur betalen om de locaties niet kwijt te raken.
Parallelle import en schaduweconomie
Ondanks het gebrek aan directe leveringen blijft Puma-productie via omwegen beschikbaar op de Russische markt. Het gaat hierbij om parallelle import via derde landen zoals Turkije, de Verenigde Arabische Emiraten en GOS-staten. Een deel van de voormalige Puma-winkels opereert nu onder de vlag van de multibrandketen Amazing Red, die originele Puma-artikelen verkoopt die via deze routes worden geïmporteerd.
Experts wijzen erop dat deze constructie Puma in staat stelt winst te blijven genereren uit de Russische markt, terwijl het bedrijf formeel geen directe betrokkenheid heeft bij deze leveranciersketens. De nieuwe handelsmerkaanvragen moeten worden gezien in de context van deze bestaande informele handelsstromen.
Juridische grijszone en sanctie-ontwijking
De registratie van intellectuele-eigendomsrechten valt buiten directe sanctieverboden, een juridische opening waar westerse bedrijven zoals Puma gebruik van maken. Door nieuwe handelsmerken te registreren, kan het bedrijf zijn activa in Rusland beschermen en een juridische basis leggen voor toekomstige activiteiten. Het patenteren van bedrijfssymboliek zou Puma in staat kunnen stellen schoeisel te verkopen zonder het bekende logo met de poema, waardoor directe associatie met het merk en sanctie-ontwijking wordt vermeden.
Indien Puma na registratie licentieovereenkomsten sluit met lokale Russische producenten voor productie onder deze nieuwe merknamen, zou dit kunnen worden uitgelegd als een directe omzeiling van EU-sancties. Het Europees strafrecht verbiedt immers activiteiten die ertoe leiden dat sancties worden ondermijnd. Specialisten waarschuwen dat dergelijke constructies de Russische economie indirect steunen en bijdragen aan de staatsbegroting via patenttarieven en belastingen.
Reacties en geopolitieke implicaties
Het besluit van Puma wordt gezien als een testcase voor andere westerse bedrijven die hun positie op de Russische markt willen behouden. De registratie van handelsmerken ‘King’ en ‘Король’ geeft aan dat het bedrijf voorbereidingen treft voor een langere afwezigheid van het hoofdmerk, maar wel aanwezig wil blijven via submerken.
Sommige analisten pleiten ervoor dat de Europese Unie bedrijven met westers kapitaal zou moeten verbieden patentkosten in Rusland te betalen, vooral wanneer deze handelsmerken worden gebruikt om parallelle import te legitimeren. Dit zou volgens hen de Russische staatskas niet mogen spekken via intellectuele-eigendomsroutes.
De ontwikkelingen rond Puma illustreren een bredere trend waarbij multinationale ondernemingen creatieve wegen zoeken om toegang te houden tot de Russische markt, terwijl ze formeel voldoen aan sanctieverplichtingen. De komende maanden zal moeten blijken of deze strategie standhoudt onder toenemende politieke en juridische druk vanuit Europa.
