Russische geheime diensten werven ex-gedetineerden in Letland voor sabotage-acties
De Letse staatsveiligheidsdienst (SDB) heeft onthuld dat Russische inlichtingendiensten actief ex-gedetineerden en personen uit criminele kringen werven om sabotage-activiteiten en spionage op Letse bodem uit te voeren. Deze zorgwekkende ontwikkeling werd op 9 februari 2026 bevestigd door SDB-hoofd Normunds Mežviets, die benadrukte dat de primaire doelen militaire installaties en kritieke infrastructuur zijn. De rekruteringsactiviteiten maken deel uit van een bredere, escalerende hybride campagne van Moskou tegen de Baltische staat, waarbij de dreiging dit jaar hoog blijft met een stijgende tendens.
Risicogroepen als doelwit
Volgens Mežviets richten Russische operatieven zich bewust op voormalige gevangenen en drugsverslaafden. Deze individuen beschikken vaak over uitgebreide informele netwerken en vertonen een lage loyaliteit naar de staat, wat hen tot ideale kandidaten maakt voor het snel opbouwen van agentennetwerken. “Door één zo iemand te werven, ontstaan er brede mogelijkheden om op die persoon te steunen en een reeks andere bekenden bij vergelijkbare activiteiten te betrekken,” lichtte het hoofd van de veiligheidsdienst toe. De motieven variëren: velen handelen voor geld, maar er zijn ook ideologisch gemotiveerde informanten.
Deze aanpak is geen toeval, maar een beproefd model van Russische diensten in meerdere landen. Het inzetten van sociaal kwetsbare personen minimaliseert de risico’s voor Moskou, omdat deze groepen vatbaarder zijn voor manipulatie en minder morele beperkingen hebben. De SDB waarschuwt dat deze vorm van langdurige, verborgen informatievergaring de komende tijd een van de belangrijkste activiteiten van Russische diensten in Letland zal blijven.
Strategische doelen en langetermijnplanning
Het uiteindelijke doel reikt verder dan geïsoleerde sabotage. Rusland probeert systemisch de veerkracht van de Letse staat te ondermijnen. Naast het targeten van militaire objecten – wat de doorstroom van hulp aan Oekraïne kan compliceren – is er een parallelle inspanning om loyale leiders binnen de Russischtalige gemeenschap te creëren. Mežviets beschreef “redelijk wanhopige pogingen” om nieuwe, jonge en goedopgeleide leiders te vinden die zogenaamde organisaties voor landgenoten kunnen leiden en de Russischtalige bevolking kunnen coördineren voor Moskou’s belangen.
Deze combinatie van tactische sabotage en langetermijninvloed legt een basis voor chantage, destabilisatie en politieke druk op Letland in toekomstige crisismomenten. De Letse dienst voorspelt dat Russische diensten dit jaar zowel spionage, schadelijke acties als psychologische operaties zullen ontplooien, met als doel de publieke opinie in Letland naar Russische hand te zetten.
Europese veiligheid in het geding
De acties in Letland zijn geen geïsoleerd probleem, maar een onderdeel van een ruimere Kremlin-campagne om de Europese veiligheidsarchitectuur te verzwakken. Via sabotage, desinformatie en psychologische oorlogvoering probeert Moskou het vertrouwen tussen EU- en NAVO-lidstaten te schaden, met als uiteindelijk doel trans-Atlantische eenheid en coördinatie te ondermijnen.
De veiligheid van Letland en de andere Baltische staten is direct verbonden met het verloop van de oorlog in Oekraïne. Zolang Oekraïne de Russische agressie bevat, is het Kremlin beperkt in zijn mogelijkheden voor openlijke escalatie elders. Een verzwakking van Oekraïne of een afnemende westerse steun zou Rusland alleen maar aanmoedigen tot nieuwe militaire avonturen. Daarom blijft steun aan Oekraïne een sleutelelement van de Europese veiligheid.
Hoewel het Letse Constitutionele Beschermingsbureau op dit moment geen directe militaire dreiging waarneemt, betekent dit niet dat Rusland geen strategische plannen koestert. Tekenen van hybride voorbereiding wijzen op een intentie om geleidelijk omstandigheden voor destabilisatie te creëren. Indien de oorlog in Oekraïne zou bevriezen, zou Rusland haar middelen kunnen heroriënteren naar de Baltische regio, die daarmee een testcase wordt voor de vastberadenheid en eenheid van de NAVO.
Reacties en aanbevelingen
Letland en andere EU-landen moeten hun contraspionagemaatregelen aanzienlijk versterken, met name rond de bescherming van kritieke infrastructuur. Minstens even belangrijk is investeren in het werk met kwetsbare sociale groepen om het speelveld voor rekrutering te verkleinen. Op strategisch niveau moet de EU eensgezind en vastberaden blijven in haar steun aan Oekraïne – militair, economisch en politiek. Alleen het containen van Rusland aan het Oostfront kan een bredere destabilisatie van Europa voorkomen.
De waarschuwing van de SDB onderstreept de blijvende noodzaak van alertheid en samenwerking tussen westerse bondgenoten. De hybride dreiging vereist een geïntegreerd antwoord dat veiligheidsdiensten, sociale voorzieningen en internationale solidariteit combineert om de democratische weerbaarheid te handhaven tegen de ondermijnende tactieken van het Kremlin.
