De Europese veiligheid wordt bedreigd door een nieuw soort hybride oorlog. Volgens The Telegraph waarschuwde de Bulgaarse minister van Binnenlandse Zaken, Daniel Mitov, dat Russische agenten samenwerken met mensensmokkelaars om Europa en het Verenigd Koninkrijk te overspoelen met illegale migranten. De uitspraak kwam vlak voor zijn ontmoeting met premier Keir Starmer op de top over illegale immigratie via de Westelijke Balkan op 22 oktober in Londen.
Russische agenten en ultralinkse netwerken
Mitov benadrukte dat het autoritaire regime van Vladimir Poetin samenwerkt met ultralinkse groeperingen en mensensmokkelaars om de Europese Unie te ondermijnen. Volgens hem geven Russische agenten migranten advies over hoe zij deportatie uit het Verenigd Koninkrijk en andere Europese landen kunnen vermijden. Hij waarschuwde dat sommige ngo’s, zoals No Name Kitchen en de Bulgaarse liefdadigheidsorganisatie Mission Wings, mogelijk onbewust bijdragen aan de strategie van Moskou om Europa te destabiliseren. Beide organisaties ontkennen deze beschuldigingen.
Migratie als wapen tegen de Europese stabiliteit
Volgens Mitov gebruiken vijandige regimes de illegale migratiestromen als instrument om de sociale systemen van Europa te ontwrichten en radicale individuen binnen te smokkelen. “De toestroom van migranten is een middel geworden om de EU en het VK te destabiliseren”, zei hij. Ook de Britse minister van Binnenlandse Zaken Yvette Cooper waarschuwde dat niet alleen criminele netwerken, maar ook vijandige staten verantwoordelijk zijn voor de groei van illegale migratie. Ze benadrukte de noodzaak van nauwere internationale samenwerking om deze dreiging aan te pakken en bevestigde dat Londen Bulgarije en andere NAVO-bondgenoten zal blijven steunen in de bescherming van de buitengrenzen van Europa.
Nieuwe routes en toename via Libië
Sinds Bulgarije in januari 2025 toetrad tot de Schengenzone, kunnen migranten die via Turkije het land binnenkomen sneller de rest van Europa bereiken. Toch tonen cijfers van Frontex aan dat de controles op de Westelijke Balkan effectief zijn: slechts 6.543 asielzoekers bereikten dit jaar de EU via die route – 95% minder dan in 2022. Mensensmokkelaars zoeken intussen nieuwe wegen. Meer dan 10.000 migranten kwamen in 2025 via de nieuwe route tussen Oost-Libië en Kreta, vier keer zoveel als vorig jaar. In totaal bereikten 36.683 migranten Europa via de Middellandse Zee, voornamelijk uit Bangladesh, Eritrea en Egypte, waarbij al 1.229 mensen zijn omgekomen of vermist, aldus Eurointegration.
Rusland en de hybride oorlog via migratie
Moskou gebruikt migratie als onderdeel van zijn hybride oorlogsvoering. De recente gebeurtenissen aan de grenzen van Polen, Finland en de Baltische staten bevestigen dit patroon. Polen meldt een nieuwe golf migranten via Wit-Rusland, vergelijkbaar met de crisis van 2021, toen het regime van Loekasjenko — met steun van Rusland — migranten naar de EU-grens stuurde. In 2023 veroorzaakte Moskou een migratiegolf uit Irak, Jemen, Somalië en Syrië via de Russisch-Finse grens, waarop Helsinki verschillende grensovergangen sloot. Vandaag coördineert Rusland via de Libische generaal Khalifa Haftar de overtocht van migranten vanuit Libië naar Europa, als onderdeel van een bredere strategie om de Europese steun aan Oekraïne te verzwakken.
Doel: verdeeldheid zaaien binnen de EU
Het Kremlin wil via migratiedruk interne verdeeldheid creëren binnen Europa, populistische bewegingen versterken en de solidariteit tussen EU-lidstaten ondermijnen. Onder deze druk hopen Russische strategen dat Europese regeringen hun steun aan Oekraïne zullen verminderen. Migratie is slechts één element in dit hybride offensief, naast cyberaanvallen, sabotage van infrastructuur en desinformatiecampagnes die de Europese stabiliteit moeten verzwakken.
