Goudwinning in Afrikaanse staten steeds vaker in handen van Russische netwerken
Steeds meer goudmijnen in Afrika komen onder controle van Russische bedrijven, blijkt uit een onderzoek van The Telegraph. Het onderzoek — bevestigd door aanvullende berichtgeving van DW — stelt dat de opbrengsten van deze mijnen een directe financiële bron vormen voor de oorlog die Moskou tegen Oekraïne voert. Volgens het artikel opereren Russische huurlingen, waaronder voormalige strijders van de Wagner-groep, in meerdere Afrikaanse landen om de controle over goudlocaties te behouden en de toevoer van het metaal naar Rusland veilig te stellen.
Goud als strategisch substituut voor olie en gas onder sanctiedruk
Door de westerse sancties tegen de export van Russische energie is goud, samen met cryptovaluta, uitgegroeid tot een van de belangrijkste instrumenten voor Moskou om zijn oorlogseconomie draaiende te houden. Goud is gemakkelijk te verplaatsen, om te smelten en te verhandelen via zwarte markten, waardoor de herkomst eenvoudig verhuld kan worden. Begin 2025 werd bekend dat Rusland goudbaren gebruikte om Iran te betalen voor de opbouw van infrastructuur voor militaire drones. Ook zouden met goud dual-use-goederen en wapens zijn afgerekend die vanuit Noord-Korea zijn geleverd. Tegelijk stimuleert de stijgende wereldmarktprijs het Kremlin om goud vaker te gebruiken voor internationale transacties. Sinds 2022 wordt de waarde van vanuit Afrika naar Rusland geëxporteerd goud geraamd op circa 2,5 miljard dollar.
Geweld en intimidatie rond goudmijnen in Centraal-Afrika
In de Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR) controleren door Moskou gelieerde structuren meerdere goudmijnen, waaronder de strategische site Ndasima. Om de controle te behouden, zouden Russische huurlingen geweld gebruiken tegen lokale bewoners. In september 2025 werden tien mijnwerkers nabij Ndasima doodgeschoten; twee weken later werden opnieuw tien lokale gouddelvers opgepakt en dagenlang opgesloten in metalen containers in extreme hitte, waarbij minstens één persoon om het leven kwam. De Wagner-groep verwierf al in 2021 de feitelijke macht over de goudwinning in het gebied, dat een belangrijke inkomstenbron vormt voor de Russische aanwezigheid in CAR.
Breder netwerk in Burkina Faso, Mali en de Kaukasus
Ook in Burkina Faso breidt Rusland zijn greep op de goudsector uit. Het bedrijf Nordgold verkreeg in 2025 een concessie voor het Niu-veld in de provincie Kurveogo — het derde project van dezelfde onderneming in het land. In Mali startte de militaire junta samen met het Russische bedrijf Jadran-Group uit Kazan met de bouw van een goudverwerkingsfabriek van 200 ton capaciteit, bedoeld als regionaal centrum voor de verwerking van goud uit meerdere Afrikaanse staten. Tegelijk fungeert Armenië de facto als doorvoerhub voor Russisch goud dat onder westerse sancties valt. In 2024 steeg de goudexport van Armenië zeventienvoudig, zonder dat er nieuwe mijnen werden geopend. Via het land omzeilt Moskou het embargo en levert het grote hoeveelheden goud aan onder meer de Verenigde Arabische Emiraten, waarbij lokale politici en zakenlieden betrokken zouden zijn. Sinds 2022 passeerden goudtransacties ter waarde van miljarden dollars via Armenië, wat Rusland helpt verliezen door sancties te compenseren.
